Cmentarz parafialny na Oksywiu

Położony przy ul. Arciszewskich na stoku niewielkiego wzniesienia, na szczycie którego (42,5 m n.p.m.) stoi kościół pw. św. Michała Archanioła. Założenie cmentarza datowane jest na XVII w.

• 
  Cmentarz na Oksywiu, pocztówka.
• 
  Grób Antoniego Abrahama na cmentarzu oksywskim.
• 
  Uroczystość 10-lecia odzyskania dostępu do morza, grób Antoniego Abrahama na cmentarzu oksywskim.
• 
  Cmentarz na Oksywiu i widok na gotycki kościół pw. św. Michała Archanioła
• 
  Cmentarz oksywski. Nagrobek Jakoba Wojewskiego - kupca, właściciela restauracji i hotelu Pod Starym Dębem (ul. Portowa).
• 
  Nagrobek Bernarda Chrzanowskiego – prawnika, działacza politycznego i oświatowego.
• 
  Panteon Marynarki Wojennej na murach kościoła i ołtarz polowy.

Historia

Najstarszy zachowany grobowiec proboszcza oksywskiego Joachima Krupki, pochodzi z 1867 r., sarkofag Doroty Borskiej pochodzi z 1883 r.

Znajdują się tu groby rodzin od wieków tworzących polską historię regionu: Chojków, Dorszów, Grunwaldów, Kurrów, Miotków, Raszków, Skwierczów. Spoczywają tu również świadkowie i uczestnicy podniosłych dla Polski wydarzeń: powstania styczniowego – ks. Antoni Muchowski, konferencji pokojowej w Paryżu i zaślubin Polski z morzem w 1920 r. – Antoni Abraham. Znajdują się tu także groby wybitnych dowódców okrętów wojennych z czasów II wojny światowej: Borysa Karnickiego, Ludwika Lichodziejewskiego, Władysława Salamona. Na oksywskim cmentarzu spoczywają, w trzech oddzielnych zbiorowych mogiłach, obrońcy Wybrzeża z 1939 r., w tym m.in. olimpijczyk z 1924 r. i 1928 r., twórca hotelu na Kalatówkach, ppor. rez. inż. arch. Józef Jaworski.

Do 1929 r. Gdynia nie posiadała własnego cmentarza, wobec czego pochówki z całego miasta odbywały się na Oksywiu, ku rozpaczy proboszcza oksywskiej parafii ks. Klemensa Przewoskiego, który pisał do wojewody pomorskiego, „aby raczył interesów tutejszej parafii wziąć w obronę i albo zmusić podległe władze do załatwienia sprawy cmentarza w Gdyni w jak najkrótszym czasie, albo zezwolić, aby parafia Oksywska mogła zamknąć cmentarz dla Gdyni”.

Cmentarz był 3-krotnie powiększany – w latach 80. XIX w. oraz latach 20. i 90. XX w. W 2005 r. powierzchnia cmentarza wynosiła ok. 3 ha.

Z uwagi na walory architektoniczne oraz historyczną rangę pierwszej gdyńskiej parafii, na wniosek proboszcza ks. Tadeusza Koseckiego, kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła wraz z przyległym cmentarzem w granicach z 1939 r. został w 1996 r. wpisany do rejestru zabytków województwa gdańskiego (obecnie pomorskiego).

Tablice ufundowane po II wojnie światowej na murach kościoła i ołtarz polowy tworzą Panteon Marynarki Wojennej.

autor: Jacek Dworakowski (2006 r., 2025 r.)