Batory

Statek pasażerski, przez wiele lat wizytówka Polski na morzach świata. Batory został zwodowany w 1933 r. Po raz pierwszy zawinął do Gdyni 12.05.1936 r. Skierowano go na linię pasażerską do Nowego Jorku. W grudniu 1939 r. oddany w czarter brytyjskiemu Ministerstwu Żeglugi i adaptowany na transportowiec wojska. W 1942 r. przebudowany na okręt desantowy. Po wojnie załoga opuściła na nim polską banderę w proteście przeciw uznaniu przez Wielką Brytanię Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej. Batory pływał pod brytyjską banderą, ale z Polakami na pokładzie. Zwrócony Polsce w marcu 1946 r. Zakończył służbę w 1969 r., w jej czasie wykonał 222 podróże okrężne i przewiózł prawie 240 tys. pasażerów (nie licząc rejsów wojennych).

• 
  Batory przy nabrzeżu Francuskim portu gdyńskiego.
• 
  Powrót Batorego do portu gdyńskiego.
• 
  Batory wchodzący do portu gdyńskiego (holowniki ustawiają statek przy nabrzeżu Francuskim).

Historia

Batory został zwodowany 3.07.1933 r. w stoczni Cantieri Riuniti dell' Adriatico, Monfalcone (Włochy), był bliźniakiem transatlantyku Piłsudski. Budowę statku ukończono 8.04.1936 r. i przekazano GAL [Gdynia -Ameryka Linie Żeglugowe]. Po raz pierwszy zawinął do Gdyni 12.05.1936 r., po czym skierowano go na linię pasażerską z Gdyni do Nowego Jorku; pływał również w rejsy wycieczkowe.

II wojna światowa

Po wybuchu wojny zawinął 1.09.1939 r. do najbliższego brytyjskiego portu – St. John na Nowej Funlandii, a 5 września przybył do Nowego Jorku. Z początkiem grudnia 1939 r. oddano go w czarter brytyjskiemu Ministerstwu Żeglugi i w Halifaksie adaptowano na transportowiec wojska. Woził żołnierzy i cywilów, uczestniczył w kampanii norweskiej (marzec-czerwiec 1940 r.) i w ewakuacji wojsk z Francji (czerwiec 1940 r.).

W sierpniu 1940 r. wypłynął z Wielkiej Brytanii w rejs z angielskimi dziećmi ewakuowanymi do Australii. W sierpniu 1942 r. przebudowano go w Glasgow na okręt desantowy (LSI/L), wyposażony w barki desantowe. Brał udział w lądowaniach w Afryce Północnej (listopad-grudzień 1942 r.), na Sycylii (lipiec 1943 r.), w południowej Francji (sierpień 1944 r.).

1945-1969

Po zakończeniu wojny, 15.07.1945 r., załoga opuściła na nim polską banderę w proteście przeciw uznaniu przez Wielką Brytanię Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej. Następnego dnia Batory podniósł banderę brytyjską i pływał nadal z polską załogą, ale zarządzany przez Lamport & Holt Lines.

Zwrócony Polsce 16.03.1946 r. popłynął do Antwerpii na remont i przywrócenie funkcji pasażerskich. Wprost ze stoczni wyruszył w kwietniu 1947 r. w pierwszą powojenną podróż transatlantycką na dawnej linii i dopiero 5.05.1947 r. po raz pierwszy po wojnie zawinął do Gdyni.

Na skutek zaostrzającej się zimnej wojny 15.03.1951 r. władze amerykańskie wydały zakaz zawijania Batorego do Nowego Jorku. 23.08.1951 r. rozpoczął rejsy na linii z Gdyni przez Kanał Sueski do Indii. Gdy wracał do kraju z kolejnego rejsu, 28.10.1954 r. w rejonie Krety fala sztormowa uderzyła w niego z taką siłą, że spowodowała śmierć 4 marynarzy i uszkodziła statek.

Po wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie i zamknięciu Kanału Sueskiego, w styczniu 1957 r. zawieszono linię indyjską, a Batory wrócił na północny Atlantyk. Odtąd obsługiwał linię Gdynia–Montreal, odbywał również rejsy wycieczkowe.

W trakcie swojej służby podejmował akcje ratunkowe: 12.11.1960 r. na rzece św. Wawrzyńca uratował 3 osoby z zatopionego kabotażowca Sept Isles Trader, a 22.01.1967 r. w silnym sztormie ocalił 40 członków załogi holenderskiego masowca Jacob Verolme ewakuowanych po jego eksplozji.

Batory zakończył służbę 21.05.1969 r., w czasie której wykonał 222 podróże okrężne i przewiózł prawie 240 tys. pasażerów (nie licząc rejsów wojennych).

Hotel na Batorym

30.06.1969 r. przekazano go Urzędowi Miejskiemu w Gdyni, a następnie ustawiono jako hotel (zarządzany przez Orbis w imieniu Miejskiego Ośrodka Sportu, Turystyki i Wypoczynku) w basenie Pomorskim w Gdyni. Przedsięwzięcie to okazało się z różnych względów nieopłacalne i 10.12.1970 r. przekazano go PLO [Polskie Linie Oceaniczne] w celu sprzedaży, która nastąpiła 11.03.1971 r.

W maju 1971 r. Batory przybył do Hongkongu, a 2.06.1971 r. opuszczono na nim polską banderę, po czym przystąpiono do złomowania.

Dane techniczne

Pojemność 14,287 tys. BRT, 8,102 tys. NRT; nośność 5,560 tys. DWT; wymiary 160,3 × 21,6 × 7,5 m; 2 silniki wysokoprężne Sulzer, 12,680 tys. KM; prędkość – 20 w.; pasażerowie – 760-832 osób (w czasie wojny powyżej 2 tys.), załoga – ok. 320 osób.

autor: Marek Twardowski (2006 r.)