THL-Marschau II

W czasie II wojny światowej w pobliżu Marszewa Niemcy wybudowali w lesie kilka budynków, które na mapach zaznaczane były jako THL-Marschau II i były najprawdopodobniej centrum dowodzenia obroną przeciwlotniczą Gdyni (ówcześnie Gotenhafen). Z całego kompleksu przetrwały jedynie resztki betonowych, umocnionych podpiwniczeń przypominających schrony.

• 
  Pozostałości podpiwniczeń kompleksu THL-Marschau II.
• 
  Pozostałości podpiwniczeń kompleksu THL-Marschau II.
• 
  Pozostałości podpiwniczeń kompleksu THL-Marschau II.

Historia

Z pewnością budynki nie miały przeznaczenia obronnego, o czym świadczą grubość ścian oraz fakt, że górne piętra zbudowano z drewna. Przy kompleksie zlokalizowane były działka przeciwlotnicze oraz maszty antenowe, na których podstawy nadal można trafić w marszewskim lesie. W jednym z budynków znaleziono również miniatury samolotów oraz resztki aparatury elektrycznej i przewodów. Obiekt miał własne zasilanie elektryczne oraz sieć hydrauliczną. Odkryto tam także nieśmiertelniki należące do oddziałów niemieckiej obrony przeciwlotniczej. Sugeruje to, że położony w dość dużym oddaleniu od miasta obiekt mógł stanowić centrum dowodzenia obrony przeciwlotniczej w Gdyni. Prawdopodobnie podlegał bezpośrednio pod dowództwo Kriegsmarine. Położenie w środku lasu, na wysokim wzgórzu miało pozwolić uniknąć zakłócania działania urządzeń elektronicznych. Prawdziwe przeznaczenie kompleksu do dzisiaj pozostaje niepewne, a miejsce to obrosło szeregiem mitów i legend mówiących między innymi o istnieniu tam szpitala, który choć został zniszczony w marcu 1945 r., to jęki pacjentów miały być słyszane z podziemi jeszcze kilka tygodni po zakończeniu wojny.

Obecny stan obiektów THL-Marszewo II wynika z ciężkich walk, jakie prowadzono w okolicy Łężyc i Marszewa w marcu 1945 r. Wojska radzieckie i polskie próbowały zdobyć Gdynię między innymi przez las, nacierając na rejon Marszewa i Pustek Cisowskich od strony Koleczkowa. 15.03.1945 r. kolumna czołgów 1. Brygady Pancernej Gwardii Związku Radzieckiego poruszająca się głęboką, zaminowaną doliną (saperzy w tym rejonie zebrali aż 206 min, co oznacza, że na 1 km drogi przypadały aż 34 miny!) w kierunku Chyloni przeszła do natarcia na niemieckie pozycje. Tego dnia ok. godz. 16:00 wojska radzieckie dotarły w okolice kompleksu THL-Marszewo II, gdzie doszło do ciężkich walk. Wysokie wzgórza i wąska dolina uniemożliwiały poruszanie się czołgów w kierunku północnym i południowym, a teren leśny utrudniał działania piechoty. Walki trwały w tym rejonie aż do późnej nocy 16 marca, lecz próby przełamania niemieckiej obrony, mimo niemal całkowitego zniszczenia okolicznych umocnień i kompleksu THL-Marszewo II, nie przyniosły żadnych rezultatów. Straty po obu stronach były wielkie – w ciągu dwóch dni walk w rejonie Marszewa zginęło ponad 300 żołnierzy, niemal 2 tys. zostało rannych, a Rosjanie stracili 30 czołgów i dział.

autor: Dawid Gajos (2024 r.)

Bibliografia:

D. Gajos, Dzikie muzeum, Muzeum Miasta Gdyni, 2022, https://muzeumgdynia.pl/wp-content/uploads/2022/08/Dzikie-Muzeum-Muzeum-w-terenie.pdf, dostęp: 30.10.2024 r.