Szuca Elżbieta
Szuca Elżbieta (1914-2012). Harcerka, żołnierz Armii Krajowej. Podczas wojny działała w sieci konspiracji gdyńskiej. W 1942 r. aresztowana przez Gestapo, następnie osadzona w Stutthofie jako więzień polityczny. Współtwórczyni grupy samopomocy organizującej życie kulturalne i religijne kobietom w Starym Obozie. Odznaczenia: Złoty Krzyż Zasługi (1974 r.), Krzyż Armii Krajowej i Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 (1975 r.), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1979 r.), złota odznaka Zasłużony Pracownik Łączności (1980 r.), Krzyż Oświęcimski (1986 r.), medal Za Zasługi dla Miasta Gdyni (1989 r.), złota odznaka ZNP (1990 r.), Medal 70-lecia Miasta Gdyni.
Dzieciństwo i lata nauki
Urodziła się 7.09.1914 r. w Byszwałdzie jako 7. dziecko rolnika Władysława i Pelagii z Żuralskich-Marcinkowskich. W latach 1929-1934 uczyła się w Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Toruniu. Pod koniec 1931 r. została członkiem Pomorskiej Chorągwi Harcerzy kierowanej przez komendantkę hm. Jadwigę Luśniak. W latach 1934-1935 odbyła praktykę zawodową w szkole w Krotoszynach, po czym zapisała się na roczny kurs w Centrum Szkolenia Łączności w Zegrzu. W listopadzie 1936 r. otrzymała skierowanie do pracy w Polskim Urzędzie Pocztowo-Telegraficznym Gdańsk 3.
Lata II wojny światowej – działalność konspiracyjna i uwięzienie w obozie koncentracyjnym Stutthof
1.09.1939 r. została doprowadzona do szkoły dla niemieckich dziewcząt Victoriaschule, w której był obóz dla internowanych działaczy i pracowników polskich urzędów w Wolnym Mieście Gdańsku; wieczorem zwolniona z grupą kobiet. Przebywała w Sopocie, następnie u swojej siostry w Gdyni, potem u rodziców w Byszwałdzie, skąd wzięto ją do pracy w niemieckim gospodarstwie rolnym.
W 1941 r. wróciła do Gdyni, pracowała jako opiekunka do dzieci, a poprzez Jadwigę Rotecką zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Była łączniczką, ps. Ela, pomiędzy J. Rotecką a Józefem Olszewskim ps. Andrzej pełniącym funkcję komendanta Podokręgu Północnego ZWZ-AK [Związek Walki Zbrojnej – Armia Krajowa]. W związku z wsypą na Pomorzu 19.10.1942 r. została aresztowana w swoim mieszkaniu przez gdańskie Gestapo i doprowadzona do aresztu na Kamiennej Górze, gdzie wśród zatrzymanych dostrzegła J. Rotecką. Przesłuchiwane były w Prezydium Policji w Gdańsku, potem osadzone w obozie koncentracyjnym Stutthof.
Od 3.12.1942 r. do 25.01.1945 r. Elżbieta Szuca była w tym obozie jako więzień polityczny. Z J. Rotecką, Heleną Chrzanowską, Heleną Jarocką, Anną Paszkowską, Haliną Strzelecką, Stefanią Ossowską stworzyły grupę samopomocy organizującą życie kulturalne i religijne kobietom w Starym Obozie. Od 25.01.1945 r. szła w marszu śmierci do obozu ewakuacyjnego w Gniewinie zorganizowanego w barakach po niemieckim obozie pracy dla dziewcząt Bund Deutsches Mädel. 10.03.1945 r. więźniów ewakuowano ponownie, ale tego dnia w miejscowości Zamostne uwolnieni zostali przez Armię Czerwoną. Tu z J. Rotecką zorganizowały szpitalik dla więźniów chorych na tyfus plamisty, dowiozły do niego odnalezionego w Rybnie hm. Benedykta Porożyńskiego, a kiedy mimo ich szczególnej troski zmarł, zorganizowały mu pogrzeb na cmentarzu w Górze. W połowie kwietnia 1945 r. doszły pieszo do Gdyni.
Lata powojenne
Pracę zawodową E. Szuca podjęła w 1956 r. i do 1974 r. pracowała jako nauczycielka w Szkole Podstawowej nr 18 w Gdyni. Była członkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego, Związku Inwalidów Wojennych, Koła Rodzin Byłych Pracowników Poczty Polskiej w Gdańsku, Kręgu Instruktorów – Seniorów Strażnica] ZHP [Związek Harcerstwa Polskiego], od 1962 r. współpracowała z Państwowym Muzeum Stutthof, od 2001 r. była wiceprezesem Koła Byłych Więźniów Politycznych obozu koncentracyjnego Stutthof w Sopocie.
Odznaczenia
Odznaczenia: Złoty Krzyż Zasługi (1974 r.), Krzyż Armii Krajowej i Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 (1975 r.), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1979 r.), złota odznaka Zasłużony Pracownik Łączności (1980 r.), Krzyż Oświęcimski (1986 r.), medal Za Zasługi dla Miasta Gdyni (1989 r.), złota odznaka ZNP (1990 r.), Medal 70-lecia Miasta Gdyni.
autorka: Elżbieta Grot (2006 r.)
