Radmor S.A.

Radmor S.A. (dawniej Zakłady Radiowe Radmor) – polskie przedsiębiorstwo przemysłu elektronicznego z siedzibą w Gdyni, specjalizujące się w projektowaniu i produkcji urządzeń radiokomunikacyjnych, w szczególności dla potrzeb sił zbrojnych oraz służb publicznych (policji, straży pożarnej, pogotowia ratunkowego). W przeszłości firma była również znaczącym producentem sprzętu audio klasy hi-fi oraz urządzeń radiotechniki morskiej. Obecnie stanowi część WB Group, największej prywatnej grupy kapitałowej w polskim sektorze obronnym.

1971 r. - ul. Hutnicza, po lewej stronie zabudowania Radmoru.
Msza święta w pobliżu Zakładów Radiowych Radmor podczas strajków, sierpień 1980 r.
Medal upamiętniający 30-lecie Zakładów Radiowych Unitra Radmor 1947-1977, brąz patynowany, odlew, (wym. 56 x 56 mm).
Medal upamiętniający 30-lecie Zakładów Radiowych Unitra Radmor 1947-1977, brąz złocony, odlew, (wym. 56 x 56 mm).
Interkom – urządzenie produkcji Gdańskiego Zakładu Elektronicznego UNIMOR, MORS (Morska Obsługa Radiowa Statków) typ: P.81.01, numer fabryczny: 703177, numer serii: 073485.
Odbiornik radiowy RADMOR 5102.
Odbiornik alarmowy OA 151.

Geneza i inicjatywa powołania przedsiębiorstwa

Powstanie Radmoru wiąże się bezpośrednio z powojenną odbudową gospodarki morskiej Polski po II wojnie światowej. W latach 40. XX wieku państwo polskie podjęło intensywne działania mające na celu rozwój floty handlowej i rybackiej oraz zaplecza przemysłowego związanego z gospodarką morską. Szczególną rolę odgrywała w tym procesie Gdynia – miasto portowe, będące jednym z głównych ośrodków przemysłu morskiego i żeglugowego w kraju. Funkcjonowały tu m.in. przedsiębiorstwa armatorskie, stocznie oraz instytucje obsługujące transport morski.

W tym kontekście pojawiła się potrzeba stworzenia krajowego zaplecza radiokomunikacyjnego dla statków oraz infrastruktury portowej. Dotychczas obsługę techniczną w tym zakresie zapewniały głównie zagraniczne firmy, co generowało wysokie koszty oraz rodziło obawy związane z bezpieczeństwem komunikacji. Odpowiedzią na te wyzwania było powołanie w dniu 19.11.1947 r. spółki Morska Obsługa Radiowa Statków (M.O.R.S.), której zadaniem było zapewnienie serwisu, projektowania i produkcji urządzeń radiowych.

Założycielami przedsiębiorstwa były podmioty bezpośrednio związane z gospodarką morską, w tym armatorzy oraz instytucje przemysłowe, przy wsparciu środowiska naukowego, zwłaszcza Politechnika Gdańska. Pierwszym kierownikiem został prof. Paweł Szulkin, wybitny specjalista w dziedzinie radiotechniki.

Początki działalności (1947–1949)

Początki przedsiębiorstwa były skromne – działalność rozpoczęło 7 pracowników, którzy początkowo zajmowali się naprawą i konserwacją istniejących urządzeń radiowych. Pierwsza siedziba mieściła się w pomieszczeniach Politechniki Gdańskiej. W kolejnych miesiącach firma przeniosła się do lokali w Gdańsku, stopniowo zwiększając zatrudnienie oraz zakres usług.

Do podstawowych zadań M.O.R.S. należały:

serwis i konserwacja urządzeń radiowych na statkach i na lądzie,
projektowanie i instalacja systemów łączności,
pośrednictwo w dostawach sprzętu i podzespołów,
współpraca z zagranicznymi producentami technologii.

Ten początkowy okres zakończył się w 1949 r., formalnie 8 lutego, kiedy przedsiębiorstwo upaństwowiono. Odpowiadało to ówczesnej polityce przejmowania własności prywatnej, ale nie ma co ukrywać, że decyzja ta pozwoliła M.O.R.S. przetrwać w nowych realiach, a także się rozwijać. Łatwiej było można uzyskać środki na działalność, kontrakty na usługi oraz, co okazało się później, zbyt na produkowane od lat 50. urządzenia radiowe.

Rozwój organizacyjny i infrastrukturalny

M.O.R.S. Państwowe Przedsiębiorstwo Wyodrębnione przeniesiono do obiektów przy ul. Marynarki Polskiej 14, w tzw. Narwiku, a następnie rozpoczęto starania o budowę docelowej siedziby w Gdyni. W 1952 r. przedsiębiorstwo przeniosło się do nowego gmachu przy ul. Zygmunta Augusta, zaprojektowanego w stylistyce socrealistycznej przez Feliksa Godlewskiego.

Rozwój firmy wymusił jednak dalszą rozbudowę infrastruktury. W drugiej połowie lat 50. i na początku lat 60. podjęto decyzję o budowie nowego kompleksu przemysłowego w obecnej dzielnicy Leszczynki, przy ul. Hutniczej. Budowa trwała od 1963 r., a pierwsze wydziały uruchomiono w 1965 r. Kompleks ten, znany jako MORS II, stał się główną siedzibą przedsiębiorstwa.

Początki produkcji i rozwój technologiczny

Już w 1950 r. M.O.R.S. rozpoczął produkcję własnych urządzeń radiowych. Do pierwszych wyrobów należały:

autoalarm AA-2,
rozgłośnia koncertowa RK-1,
rozgłośnie manewrowe i kutrowe.

W kolejnych latach rozwijano produkcję bardziej zaawansowanych urządzeń, takich jak echosondy oraz radiotelefony. W 1955 r. rozpoczęto produkcję pierwszych polskich radiotelefonów FM-252. Wraz z postępem technologicznym następowała miniaturyzacja urządzeń oraz poprawa ich parametrów technicznych.

W latach 60. przedsiębiorstwo produkowało szeroką gamę sprzętu:

radiotelefony morskie i lądowe,
odbiorniki alarmowe,
urządzenia nawigacyjne,
systemy łączności dla floty handlowej i rybackiej.

Restrukturyzacja i powstanie marki Radmor

W drugiej połowie lat 60. władze państwowe podjęły decyzję o reorganizacji przemysłu elektronicznego. W 1968 r. z M.O.R.S. wyodrębniono Zakłady Radiowe (ZR), które następnie weszły w skład struktur Unitra.

1.01.1971 pod nową nazwą – Zakłady Radowe Radmor – firma uzyskała samodzielność. Był to przełomowy moment w jej historii, który umożliwił skoncentrowanie się na własnej działalności badawczo-rozwojowej oraz produkcji.

Okres dynamicznego rozwoju (lata 70.)

Lata 70. XX wieku były okresem intensywnego rozwoju Radmoru. Kluczową rolę odegrało powołane w 1963 r. Biuro Rozwojowe, które zajmowało się projektowaniem nowych urządzeń i wdrażaniem innowacji technologicznych.

W tym czasie przedsiębiorstwo:

stało się głównym producentem radiokomunikacji lądowej w Polsce,
rozwijało produkcję sprzętu dla gospodarki morskiej,
eksportowało swoje wyroby do krajów bloku wschodniego.

Istotnym wydarzeniem było rozpoczęcie w 1977 r. produkcji sprzętu audio hi-fi, który zdobył dużą popularność na rynku krajowym. Produkty Radmoru stały się symbolem wysokiej jakości polskiej elektroniki użytkowej.

Radmor w życiu społecznym i politycznym PRL

Przedsiębiorstwo funkcjonowało w realiach państwa socjalistycznego, co oznaczało zaangażowanie w życie społeczne i polityczne. Pracownicy uczestniczyli w wydarzeniach takich jak protesty robotnicze, w tym w Grudniu 1970 oraz Sierpniu 1980.

W czasie strajków w 1980 r. pracownicy Radmoru wykorzystali swoje kompetencje techniczne do stworzenia systemu łączności radiowej umożliwiającego przekazywanie informacji między zakładami pracy.

Kryzys lat 80. i transformacja ustrojowa

W latach 80. Radmor odczuł skutki kryzysu gospodarczego w Polsce. Problemy z dostępem do nowoczesnych technologii oraz ograniczony rynek zbytu wpłynęły na spowolnienie rozwoju firmy.

Po 1989 r., w warunkach transformacji gospodarczej, przedsiębiorstwo przeszło głęboką restrukturyzację. W 1994 r. zostało przekształcone w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. Kluczowe znaczenie miało nawiązanie współpracy z francuskim koncernem Thales Group, co umożliwiło transfer nowoczesnych technologii i modernizację produkcji.

Współczesność

W 2011 r. Radmor został włączony do grupy WB Group, co oznaczało powrót do modelu przedsiębiorstwa prywatnego. Obecnie firma specjalizuje się w produkcji zaawansowanych systemów radiokomunikacyjnych dla wojska i służb bezpieczeństwa.

Do głównych obszarów działalności należą:

radiostacje taktyczne i osobiste,
systemy łączności cyfrowej,
technologie SDR (Software Defined Radio),
systemy kryptograficzne i zarządzania łącznością.

Radmor jest uczestnikiem europejskiego programu ESSOR, którego celem jest stworzenie wspólnego standardu radiokomunikacji wojskowej w Europie. Udział w tym projekcie zapewnia Polsce dostęp do najnowocześniejszych technologii oraz współwłasność opracowanych rozwiązań.

Znaczenie i pozycja rynkowa

Radmor należy do czołowych polskich przedsiębiorstw sektora obronnego i elektronicznego. Jego produkty wykorzystywane są przez Siły Zbrojne RP oraz eksportowane do wielu krajów świata. Firma odegrała istotną rolę w rozwoju polskiej radiokomunikacji, zarówno w sektorze wojskowym, jak i cywilnym.

W ciągu prawie 80 lat działalności przedsiębiorstwo przeszło drogę od niewielkiego warsztatu serwisowego do nowoczesnego producenta zaawansowanych technologii komunikacyjnych. Istotnym czynnikiem tego sukcesu była współpraca ze środowiskiem naukowym oraz konsekwentne inwestowanie w badania i rozwój.

Zatrudnienie i kadra

Radmor zatrudnia około 300 pracowników, w tym znaczną liczbę specjalistów z zakresu elektroniki, informatyki i telekomunikacji. Ważną rolę odgrywa Biuro Rozwoju, skupiające konstruktorów i programistów, często będących absolwentami Politechniki Gdańskiej.

Kapitał ludzki stanowi jeden z kluczowych elementów sukcesu przedsiębiorstwa, umożliwiając realizację zaawansowanych projektów technologicznych oraz utrzymanie wysokiej jakości produktów.

Podsumowanie

Radmor S.A. jest jednym z najważniejszych polskich przedsiębiorstw w dziedzinie radiokomunikacji. Jego historia odzwierciedla przemiany gospodarcze i polityczne Polski – od powojennej odbudowy, przez okres gospodarki centralnie planowanej, po współczesną gospodarkę rynkową. Dzięki zdolności adaptacji, inwestycjom w rozwój oraz współpracy międzynarodowej firma utrzymuje silną pozycję na rynku krajowym i międzynarodowym, będąc jednocześnie istotnym elementem systemu bezpieczeństwa państwa.

autor: Dariusz Małszycki (2026 r.)

Bibliografia

D.Małszycki, M. Szerle, Radmor a Gdynia [w:] Katalog wystawy Legenda Radmoru, red. A. Drączkowaka P. Gełesz, Gdynia 2020, s. 29-44

A. Synowiecki, Radmor dzisiaj [w:] Katalog wystawy Legenda Radmoru, red. A. Drączkowaka P. Gełesz, Gdynia 2020, s. 79-86

Radmor 1947-2007, Gdynia 2007