Pomnik w hołdzie Zesłańcom Sybiru
Odsłonięty i poświęcony 17.09.2004 r. – w 65. rocznicę sowieckiej agresji na Polskę – z inicjatywy Związku Sybiraków. Stoi przy ul. Armii Krajowej, naprzeciw Teatru Muzycznego. Na granitowej bryle, rozłupanej na 2 części, po lewej umieszczono znak Związku Sybiraków i krzyż, po prawej wyryto nazwy: Tobolsk, Irkuck, Archangielsk, Workuta, Norylsk, Kołyma, Magadan, Krasnojarsk, Ałtajski Kraj, Kazachstan, Uzbekistan. Na tablicy z mosiądzu widnieje napis: „W hołdzie zesłańcom Sybiru. 17.09.2004. Gdyńskie Koło Sybiraków”. Obok pomnika ustawiono kamień z informacją:
„Przechodniu zatrzymaj się! W latach 1939-1956 zesłano na Sybir około 2 milionów polskich obywateli: 10 lutego 1940 – 220 000 osób, 13 kwietnia 1940 – 320 000 osób, 30 czerwca 1940 – 240 000 osób, 20 czerwca 1941 – 300 000 osób. We wrześniu 1939 wzięto do niewoli 250 000 żołnierzy. Wiosną 1940 NKWD zamordowało w Katyniu, Twerze, Charkowie... blisko 22 000 oficerów, policjantów i urzędników państwowych. Po wojnie wróciło do Polski około 500 000 osób”.
Inicjatorami i organizatorami postawienia pomnika byli członkowie Związku Sybiraków: prezes Aleksander Ryziński, Józefa Kierzkiewicz, Halina Młyńczak, Irena Najman i Waldemar Światło. Projekt wykonali mgr inż. arch. Maria Jasińska i mgr inż. arch. Mirosław Łaszek.
Tablicę zaprojektowała Emilia Kaus. Wykonawcą była firma kamieniarska Murkam Jana Czerwińskiego.
autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)
