Plaża – temperatura i zasolenie

• 
  Średnie opady i temperatury latem w Gdańsku w latach 1993-1999.
• 
  Wpływ wód morskich i gruntowych na zasolenie plaży.
• 
  Wpływ zasolenia na faunę denną.

Powierzchnia plaży nagrzewa się latem nawet do 50°C, ale już 20 cm poniżej piasek ma ok. 15°C. Zimą górna warstwa piasku zamarza, lecz pod warstwą lodu przechowuje się przez całą zimę piasek o wyższej niż powietrze temperaturze.

Zasolenie w strefie morskich wód kąpieliskowych w Polsce waha się w granicach 7-8 PSU (7-8 mg soli na 1 l wody) i może nieznacznie obniżać się w czasie deszczów i topnienia śniegu. Wysychające na piasku fale i niesiony przez wiatr pył wodny powodują zasolenie piasku, dlatego pionierskie rośliny zasiedlające plażę muszą być odporne na zasolone siedliska.

Skład soli morskiej we wszystkich morzach na świecie jest niemal identyczną mieszaniną chlorku sodu (78% soli morskiej), chlorku magnezu, siarczanów, węglanów, bromków i kilkudziesięciu mniej licznych składników. Zasolenie wody oceanicznej jest dość wyrównane i wynosi ok. 35 PSU, co oznacza, że w każdym litrze wody rozpuszczone jest 35 mg soli.

Organizmy wodne dostosowane są do życia w wodzie słodkiej albo morskiej (bardzo niewiele potrafi żyć w obu rodzajach wód) lub w wodzie o niewielkim zasoleniu. W Bałtyku, gdzie większość obszaru morskiego ma zasolenie 5-8 PSU, środowisko jest zbyt wysłodzone dla prawdziwie morskiej fauny i zbyt słone dla organizmów słodkowodnych. Zakres 5-8 PSU określany jest jako „strefa minimum gatunkowego”. We wszystkich niemal morzach świata, gdzie można zaobserwować przejście od wód słodkich do pełnosłonych, najmniej gatunków znajduje się właśnie w tym przedziale zasolenia. Oznacza to, że Bałtyk, ze względu na swoje zasolenie, skazany jest na niską różnorodność gatunkową. Picie wody morskiej jest zawsze szkodliwe, ponieważ zawiera ona więcej soli, niż jest jej w komórkach naszego ciała, i na skutek dążenia do wyrównania stężeń woda z komórek będzie uciekać – czyli ciało będzie tracić wodę. Paradoksalnie, pijąc wodę morską, umiera się z odwodnienia.

autor: ze zbiorów Instytutu Oceanologii PAN (2005 r.)

Bibliografia:

Plaża przewodnik użytkownika, red. J.M. Węsławski, M. Szymelfing, J. Urbański, Center of Excellence for Shelf Seas Science, Instytut Oceanologii PAN, Sopot 2005 r.