Plaża – ptaki, ssaki i ryby

Ptaki i fauna strefy przybrzeżnej Bałtyku – w rejonie nadmorskim Polski występuje bogata awifauna oraz liczne gatunki ssaków i ryb. W okresie lęgowym spotykane są m.in. biegus zmienny, ostrygojad, rybitwa białoczelna, ohar, czapla siwa i łabędź niemy. Podczas migracji przez wybrzeże przelatują liczne siewkowce, mewy, rybitwy i gęsi. Zimą w Zatoce Gdańskiej gromadzą się duże stada kaczek, łabędzi i łysek. Spośród ssaków występuje foka szara oraz sporadycznie morświn. W płytkich wodach żyją chronione gatunki ryb, m.in. babkowate, denniki, iglicznie i wężynki.

• 
  Biegus zmienny (Calidris alpina).
• 
  Ohar (Tadorna tadorna).
• 
  Ostrygojad (Haematopus ostralegus)
• 
  Sieweczka obrożna (Charadrius hiaticula).
• 
  Foka szara (Halichoerus grypus).
• 
  Wężynka (Nerophis ophidion).

Ptaki

Ptaki gniazdujące w strefie przybrzeżnej, które w okresie lęgowym można spotkać, spacerując brzegiem morza, to spośród siewkowców: biegus zmienny, ostrygojad, sieweczka rzeczna i obroźna, krwawodziób i czajka, a spośród innych: rybitwa białoczelna, ohar, który jest wielką, kolorową kaczką składającą jaja w norach, oraz pliszka siwa i cytrynowa.

W trzcinowiskach przyujściowych odcinków rzek gniazdują głównie drobne ptaki wróblowate: trzcinniczek, rokitniczka, potrzos, brzęczka, ale i gęś gęgawa, należący do ptaków drapieżnych błotniak stawowy, donośnie buczący bąk, który jest bliskim krewnym czapli, oraz kilka gatunków kaczek, łyska, kokoszka i łabędź niemy. Tam też spotkać można czaple siwe, których kolonia znajduje się w Mostach, bardzo blisko morza. W zadrzewieniach i miejscach zakrzaczonych zakładają gniazda słowik szary, łozówka, dziwonia oraz maleńkie, spokrewnione z sikorami remizy budujące charakterystyczne workowate gniazda z roślinnego puchu, zwisające z cienkich gałązek wierzb. Z nadmorskimi polami, łąkami i zadrzewieniami związane są: skowronek polny, świergotek łąkowy, pokląskwa i pliszka żółta oraz trznadel, zaganiacz, dzierzba gąsiorek, makolągwa, piegża i cierniówka.

Okres migracji

Późnym latem na plaży i podmokłych łąkach gromadzą się biegusy i brodźce wędrujące po kilka, kilkanaście tysięcy kilometrów ze Skandynawii i Syberii do Afryki, nawet na jej południowy skraj. Są to takie gatunki, jak piaskowiec, biegus rdzawy, biegus krzywodzioby, szlamnik, siewnica oraz mewy: śmieszka i srebrzysta, rybitwy: zwyczajna i czubata, gęsi: gęgawa, białoczelna i zbożowa. Nad Zatoką Gdańską, a zwłaszcza na Półwyspie Helskim i Mierzei Wiślanej, obserwować można intensywne przeloty (zarówno wiosną, jak i jesienią) bardzo wielu gatunków ptaków wróblowatych oraz drapieżnych.

Zimowanie

W tym okresie na Zatoce Gdańskiej co roku obserwować można wielotysięczne stada kaczek ze Skandynawii, takich jak lodówka, markaczka, uhla, edredon, gągoł, tracz nurogęś i bielaczek, a także liczne łabędzie nieme, łyski oraz mewy: srebrzystą, śmieszkę i siodłatą.

Ssaki i ryby

Na plaży i w płytkiej wodzie przy brzegu możemy zobaczyć sporo zwierząt, które są na tyle rzadkie, że zostały objęte prawną ochroną gatunkową. Na plażach w okolicy ujścia Wisły i na piaszczystych łachach w tym obszarze pojawia się foka szara. Kilka osobników tego gatunku co roku przypływa do nas z Estonii i Finlandii. Jeszcze trudniej zobaczyć morświna, który unika wybrzeży, ale prawie co roku morze wyrzuca na plażę tego małego delfina, który ginie w sieciach lub po zderzeniu z łodzią motorową. W płytkiej wodzie na piasku występują coraz rzadsze w Polsce, małe, kilkucentymetrowe, doskonale maskujące się rybki z rodziny babkowatych (Gobiidae) – trudno je od siebie odróżnić, wszystkie mają piaskowy kolor i nieregularne wzory z ciemniejszych plamek. Nieco głębiej, ale też na płytkim piaszczystym dnie, spotyka się jeszcze rzadszego dennika (Liparis), a tam, gdzie w pobliżu rośnie trawa morska, przy brzegu często pojawiają się spokrewnione z konikami morskimi iglicznie i wężynki.

autor: ze zbiorów Instytutu Oceanologii PAN (2005 r.)

Bibliografia:

Plaża przewodnik użytkownika, red. J.M. Węsławski, M. Szymelfing, J. Urbański, Center of Excellence for Shelf Seas Science, Instytut Oceanologii PAN, Sopot 2005 r.