Plaża – kilka użytecznych definicji

Wiele używanych potocznie słów ma inne podstawowe znaczenie, niż może się wydawać. Dla jasności wyjaśniamy niektóre z nich:

• Biocenoza – to organizmy żywe wchodzące w skład ekosystemu.

• Ekologia – to dyscyplina naukowa, dział biologii zajmujący się badaniem związków organizmów żywych ze środowiskiem. Ekologia odpowiada na pytanie: dlaczego rośliny i zwierzęta występują właśnie tam, gdzie je znajdujemy? W Polsce ekologia jest powszechnie mylona z nauką o ochronie środowiska naturalnego – sozologią.

• Ekosystem – to umowny, zajmujący wyodrębniony obszar zespół elementów przyrody ożywionej i nieożywionej. Pomiędzy elementami ekosystemu następuje przepływ energii i obieg materii. Ekosystem jest pojęciem związanym z procesem przepływu energii – od promieniowania słonecznego przez rośliny do konsumentów i bakterii rozkładających szczątki organiczne na elementy chemiczne. Ekosystemem może być zarówno kropla wody (dla mikroorganizmów), jak i całe morze.

• Ekoton – to strefa styku pomiędzy dwoma ekosystemami, np. plaża może być ekotonem pomiędzy lasem i morzem.

• Erozja – to naturalny proces niszczenia i rozdrabniania skał przez wietrzenie, wypłukiwanie, zamarzanie, mechaniczne uszkodzenia itp. Określenie to opisuje też „starzenie się” gór, niszczenie brzegów morskich, pogłębianie dolin rzek itp. Erozja brzegu morskiego nazywana jest również abrazją.

• Habitat – to miejsce zamieszkania organizmów, ich siedlisko.

• Monitoring środowiska – to regularne obserwacje wybranych procesów lub parametrów środowiska służące rozpoznaniu jego zmian.

• Ochrona środowiska (dawniej określana jako ochrona przyrody) – to wszystkie działania zapobiegające niszczeniu przyrody żywej i nieożywionej. Z założenia powoduje konflikt z rozwojem gospodarczym opartym na nadmiernej eksploatacji bogactw naturalnych.

• Podejście ekosystemowe – to rozwiązywanie problemów ochrony środowiska z uwzględnieniem wiedzy o procesach zachodzących w ekosystemie, bazując na pomiarach i obserwacjach funkcjonowania ekosystemu. Przeciwieństwem jest podejście sektorowe polegające na analizowaniu pojedynczych parametrów, np. liczebności jakiegoś gatunku lub stężenia jakiejś substancji.

• Sowlogia – to nauka o ochronie i zagrożeniach środowiska naturalnego.

• Stres – to pojęcie w naukach o środowisku oznacza każde zakłócenie naturalnego procesu.

• Struktura troficzna – to sieć połączeń pokarmowych w ekosystemie.

• Zanieczyszczenia – to umowne określenie substancji (zanieczyszczenia chemiczne) lub organizmów (zanieczyszczenia biologiczne) obcych dla danego środowiska.

• Zrównoważony rozwój – to pojęcie wprowadzone w ostatnich latach do licznych dokumentów międzynarodowych, oznaczające taki rozwój gospodarczy, który nie narusza równowagi w przyrodzie i nie prowadzi do wyczerpania zasobów naturalnych.

autor: ze zbiorów Instytutu Oceanologii PAN (2005 r.)

Bibliografia:

Plaża przewodnik użytkownika, red. J.M. Węsławski, M. Szymelfing, J. Urbański, Center of Excellence for Shelf Seas Science, Instytut Oceanologii PAN, Sopot 2005 r.