Plaża – aerozol, natlenienie, sole biogeniczne

• 
  Fala uderzająca w falochron pod Kamienną Górą, bulwar nadmorski.
• 
  W ciemnej, niedotlenionej warstwie piasku powstaje siarkowodór.
• 
  Różnice koncentracji fosforu w wodzie i w strefie przyboju.

Fale rozbijające się o brzeg, szczególnie te, które mają białe grzywy piany, zawierają dużo powietrza, które w postaci małych i większych pęcherzyków wędruje do powierzchni wody. Pęcherzyki w końcu pękają i wyrzucają w powietrze mikrokropelki wody z solą. Porwane przez wiatr drobiny tworzą aerozol – uważany za leczniczy pył wodny. Dzięki temu, że sól morska zawiera bardzo bogaty zestaw pierwiastków, w jej cząstkach w powietrzu są również mikroelementy i rzadkie pierwiastki takie jak jod. W czasie sztormu kryształy soli wynoszone są setki metrów w górę i kilometry w głąb lądu. Niestety w powietrze unosi się nie tylko sól, w ten sam sposób z morza do atmosfery przedostają się bakterie, które wiatr transportuje na wielkie odległości.

Dzięki ciągłemu ruchowi fal przy brzegu woda w płytkiej strefie jest zwykle dobrze natleniona. Tylko w okresach bezwietrznych, upalnych dni może dochodzić do chwilowego niedoboru tlenu. Można to poznać po zmianie koloru piasku – w miejscach, gdzie zabrakło tlenu, powstaje siarkowodór i piasek przybiera czarny kolor. Proces ten zaczyna się pod powierzchnią dna, trzeba więc odgarnąć górną warstwę, żeby przekonać się, czy pod nią nie brakuje tlenu.

Proste nieorganiczne związki azotu i fosforu nazywa się potocznie biogenami – są to substancje umożliwiające wzrost roślinom. Plaża jest obszarem, gdzie gromadzi się i rozkłada materia organiczna, a bakterie uwalniają azotyny, azotany i fosforany. Stąd biogeny te wracają do morza. Jest ich zwykle dużo w wodzie gruntowej plaży i w płytkiej strefie przyboju. Bałtyk jest morzem charakteryzującym się wysoką koncentracją soli biogenicznych (eutroficznym), co oznacza, że w płytkiej wodzie, gdzie dociera światło, zawsze są dobre warunki do wzrostu roślin.

autor: ze zbiorów Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk (2005 r.)

Bibliografia:

Plaża przewodnik użytkownika, red. J.M. Węsławski, M. Szymelfing, J. Urbański, Center of Excellence for Shelf Seas Science, Instytut Oceanologii PAN, Sopot 2005 r.