Plaża – światło, sezonowa ilość promieniowania UV, dziura ozonowa
Średnia ilość światła słonecznego padającego rocznie na plaże wynika z położenia geograficznego oraz stopnia pokrycia nieba chmurami. W Polsce latem w południe jest to ok. 300 MJ w ciągu godziny na m2. Zachmurzenie zmniejsza ilość promieniowania docierającego do powierzchni ziemi o ok. 30%. Promieniowanie słoneczne dociera do powierzchni ziemi w postaci fal elektromagnetycznych, które dzielimy według długości fal na widzialne (VIS), ultrafiolet (UV) oraz podczerwień (IR).
Część promieniowania z zakresu ultrafioletowego (UVB) powoduje u ludzi opaleniznę, ale w nadmiarze może szkodzić i np. wiele organizmów morskich unika go, chroniąc się głębiej pod powierzchnią wody. Dziura ozonowa – czyli obszary wysokich warstw atmosfery o zmniejszonej koncentracji ozonu – powoduje, że do rejonów położonych bezpośrednio pod nią dociera znacznie więcej promieniowania UV. Problem ten dotyczy głównie rejonów wokółbiegunowych, ale zbyt intensywne opalanie się latem na naszych plażach dostarczy skórze takiej samej ilości UV jak półroczny pobyt na biegunie.
Rośliny do wzrostu potrzebują światła, a na płyciznach przechodzi go przez wodę wystarczająca ilość, by cała strefa wód przybrzeżnych mogła zostać uznana za produktywną. Ruch wody ogranicza występowanie dużych roślin na płyciznach, ale na piasku występują też mikroskopijne glony – mikrofitobentos.
Dzięki temu, że przez kwarcowy piasek światło przechodzi na głębokość ok. 5-10 mm, mikrofitobentos może skutecznie prowadzić fotosyntezę w powierzchniowej warstwie piasku (z produkcją ok. 50 g C org. na m2 rocznie).
autor: ze zbiorów Instytutu Oceanologii PAN (2005 r.)
Bibliografia:
Plaża przewodnik użytkownika, red. J.M. Węsławski, M. Szymelfing, J. Urbański, Center of Excellence for Shelf Seas Science, Instytut Oceanologii PAN, Sopot 2005 r.
