Pertek Jerzy

Pertek Jerzy Kazimierz (1920-1989). Pisarz marynista zwany Wielkim Bardem Małej Floty, autor 60 książek i 2 tys. publikacji prasowych. Odznaczony był m.in. Krzyżem Kawalerskim, Krzyżem Oficer­skim i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Zasłużony Pracownik Morza, Gdańską Odznaką Marynistyczną, Nagrodą im. Mariusza Zaruskiego i Józefa Conrada, nagrodą Miasta Poznania.

Życiorys

Urodził się 26.03.1920 r. w Czersku pod Chojnicami, w rodzinie Antoniego, kupca, właściciela hurtowni włókienniczej, a zarazem działacza społecznego i niepodległościowego, posła na Sejm Dzielnicowy. Od 1922 r. mieszkał w Poznaniu, gdzie ukończył Gimnazjum Humanistyczne im. A. Mickiewicza, a od 1937 r. studiował w Akademii Handlowej. We wrze­śniu 1939 r. uczestniczył w obronie Warszawy.

Podczas okupacji niemieckiej mieszkał w Poznaniu, od jesieni 1941 r. aż do powstania w Warszawie, następnie w Radomiu i Łowiczu. Pracował jako robotnik, pracownik biurowy i księgowy. Po wojnie wrócił do Poznania, gdzie w 1946 r. podjął pracę w Zachodniej Agencji Prasowej. Prowadził archiwum wycinków i publikował artykuły poświęcone udziałowi polskiej bandery w II wojnie światowej.

W tym samym roku opublikował Wielkie dni małej floty (wznawiane 11 razy). W latach 1949-1950 pracował w Wydawnictwie Zachodnim i Morskim w Poznaniu, w okresie 1950-1951 w Wydawnictwie Ligi Morskiej w Sopocie, w 1952 r. w Wydawnictwach Komunikacyjnych, w latach 1953-1954 w Towarzystwie Przyjaciół Nauki i Sztuki w Gdańsku, a w latach 1954-1958 był kierownikiem delegatury poznańskiej Wydawnictwa Ossolineum. Póź­niej zajmował się wyłącznie tematyką morską jako pisarz i publicysta, badacz i popularyzator polskich tradycji morskich, dziejów floty wojennej i handlowej oraz historii II wojny światowej na morzu.

Napisał przeszło 70 książek i broszur, artykułów drukowanych w czasopismach naukowych oraz wstępów i epilogów do prac innych autorów, a także kilkadziesiąt biogramów do Polskiego Słownika Biograficznego. Ponad 2 tys. jego artykułów ukazało się w czasopismach popularnonaukowych oraz prasie tygodniowej i codziennej.

Do najważniejszych prac należą: Polacy na morzach i oceanach (1981 r.), poszerzona wersja książki Polacy na szlakach morskich świata (1957 r., tłumaczona na angielski w 1978 r.), Wielkie dni małej floty (11 wydań od 1946 r. do 1990 r.), Druga mała flota (4 wydania od 1959 r. do 1983 r.), Pod obcymi banderami (3 wydania od 1963 r. do 1984 r.) oraz Mała flota wielka duchem (1989 r.), monografie okrętów Orzeł i Burza oraz transatlantyku „Batory”, wydane w serii Biblioteka Morza i Miniatury Morskie Wydawnictwa Morskiego oraz 7 książek Wydawnictwa Poznańskiego z serii o epizodach II wojny światowej na morzu, m.in. Morze w ogniu (1970 r., cz. I 1939-1942; 1971 r., cz. II 1942-1945), Od Reichsmarine do Bundesmarine 1918-1965 (1966 r.). Był także współautorem Wojny morskiej 1939-1945 (1959 r.) napisanej z Witoldem Supińskim. Jego pasja i rzetelność sprawiły, że za osobistą zgodą gen. Mariana Kukiela, a następnie kmdr Bohdana Wrońskiego, nie tylko pozwolono mu korzystać z archiwów Instytutu Historycznego im. gen. Sikorskiego w Londynie, lecz także dostarczano mu do Poznania kopie potrzebnych dokumentów.

Był laureatem nagród literackich oraz wyróżnień w plebiscytach czy­telniczych i konkursach literackich. Należał do wielu towarzystw i organizacji morskich (Liga Morska, Stowarzyszenie Marynistów Polskich, Polskie Towarzystwo Nautologiczne, Gdańskie Towarzystwo Naukowe).

Odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim, Krzyżem Oficer­skim i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Zasłużony Pracownik Morza, Gdańską Odznaką Marynistyczną, Nagrodą im. Mariusza Zaruskiego i Józefa Conrada, nagrodą Miasta Poznania.

Zmarł 8.07.1989 r. w Poznaniu, pochowany został na cmentarzu Junikowskim. Jego żona Helena wraz z córkami przekazały bibliotekę Jerzego Pertka, liczącą ok. 3,8 tys. dzieł i ok. 9,4 tys. czasopism oraz archiwum, Bibliotece Raczyńskich, której dyrekcja w czę­ści mieszkania pisarza zorganizowała Izbę Pamięci Jerzego Pertka.

autor: Walter Pater (2006 r.)