Pantarei
Pantarei S.A. (Powszechne Zakłady Magazynowe i Transportowe) została założona w Gdyni w 1928 r. przez Ryszarda Jacobiniego, Zdzisława Słuszkiewicza, Polski Bank Przemysłowy i Michała Królikowskiego, z kapitałem 1 mln zł. Spółka zajmowała się składowaniem i transportem towarów. Posiadała magazyny w porcie gdyńskim i filię w Gdańsku (1929–1932).
W latach 30. zarząd spółki objął Kazimierz Mucha. Pantarei cieszyła się dobrą reputacją, działała też jako makler i współtworzyła spółkę Organizacja Zagranicznych Eksporterów Polskich. Przed wojną dysponowała rozległymi magazynami i budynkami w centrum Gdyni.
Po wojnie (1945 r.) Urząd Morski w Gdańsku przejął magazyny Pantarei, mimo wcześniejszej umowy dzierżawy. W wyniku powojennych obciążeń podatkowych i utraty majątku firma stała się niewypłacalna, a w 1950 r. ogłoszono jej upadłość.
W 2003 r. spadkobiercy Kazimierza Muchy otrzymali odszkodowanie w wysokości 7 mln zł za bezprawne przejęcie magazynów.
-
Kazimierz Mucha – dyrektor firmy Pantarei.
-
Pracownicy firmy Pantarei z dyrektorem Kazimierzem Muchą podczas śniadania wielkanocnego.
-
Magazyn portowy firmy Pantarei, nabrzeże Polskie, Basen marszałka Józefa Piłsudskiego.
-
Kamienica firmy Pantarei przy ul. Abrahama 37.
Struktura i zarząd
Celem spółki było „przyjmowanie towarów na skład i ich przechowywanie oraz wszelkie czynności przedsiębiorstwa składowo-gwarantowego, transportowego i domu składowego publicznego jakie przewiduje rozporządzenie Prezydenta RP z 28.12.1924.”
Założycielami byli kupiec Ryszard Jacobini, dr Zdzisław Słuszkiewicz, Polski Bank Przemysłowy oddział w Warszawie, Michał Królikowski. Kapitał zakładowy – 1 mln zł.
W pierwszej radzie nadzorczej zasiadali: dr Zdzisław Słuszkiewicz – dyrektor banku z Warszawy, Jan Févre z Warszawy, Kazimierz Bisping z Warszawy, inż. Edward Weiss z Rady Ruskiej, Tomasz Jałowiecki z Warszawy, Jerzy Bardziński – płk rezerwy z Warszawy, Stanisław Humnicki z Warszawy.
Zarząd stanowili: Ryszard Jacobini, Michał Królikowski, Kazimierz Mucha z Gdyni. Pierwsze biura znajdowały się w Polskim Banku Przemysłowym przy ul. Antoniego Abrahama.
1928-1945
Firma uzyskała koncesję na 25 lat i oprócz terenu przybrzeżnego, tzw. pierwszej strefy, otrzymała jeszcze tereny w dalszych dwóch strefach. W latach 1929-1932 Pantarei miało zakład filialny w Gdańsku.
W 1931 r. jedynym członkiem zarządu został Kazimierz Mucha, akcjonariuszami zostali akcjonariuszami m.in. Gracjan Płócieniak, Bolesław Nowacki, Franciszek Linke, Władysław Gawiński, Jadwiga Muchowa, Ludwik Mucha.
W firmie obowiązywało hasło „Magazyn jest z gumy, klientowi nie odmawiać”. Konsekwentnie nie przyjmowano weksli, a przez biura wywiadowcze sprawdzano zdolności płatnicze klientów.
Do czasu wybudowania Dworca Morskiego magazyn Pantarei pełnił jego funkcję – udekorowany flagami służył za miejsce odpraw pasażerskich transatlantyków, by po paru godzinach powrócić do dawnej funkcji.
Od 1934 r. – firma zaczęła zajmować się także maklerstwem. W 1939 r. do majątku firmy należały magazyny w porcie przy ul. Polskiej 20 – w pierwszej strefie o pow. ok. 10 tys. m2, w drugiej o pow. 5 tys. m2, przy nabrzeżu Śląskim ok. 500 m2 oraz 2 budynki przy ul. Świętojańskiej 38 i Abrahama 37.
Od 1938 r. Pantarei była udziałowcem spółki z o.o. Organizacja Zagranicznych Eksporterów Polskich.
Lata powojenne
W 1945 r. Urząd Morski w Gdańsku [GUM] wydzierżawił na 25 lat 2 magazyny od firmy Pantarei, która zgodnie z umową wyremontowała je ze zniszczeń wojennych. GUM przez rok płacił za dzierżawę, a w 1946 r. wyrzucono firmę z magazynów na mocy dekretu z 3.01.1946. Przejął je Urząd Morski, a następnie port.
Wskutek domiarów dotyczących podatku od wzbogacenia wojennego (zaciągnięta i nie spłacona z powodu okupacji przedwojenna pożyczka), dochodowego, obrotowego i SFO przedsiębiorstwo znalazło się w stanie niewypłacalności wskutek utracenia płynności.
15.09.1950 r. Sąd Okręgowy w Gdyni ogłosił upadłość.
W 2003 r. spadkobiercy Kazimierza Muchy wygrali proces o odszkodowanie za bezprawne zajęcie magazynów – Ministerstwo Infrastruktury zapłaciło zasądzone 7 mln. zł.
autorka: Wiesława Kwiatkowska (2006 r.)
