Państwowy Instytut Meteorologiczny

Autor projektu: arch. Tadeusz Doberski, przebudowa - arch. Wacław Tomaszewski

Data powstania: 1927-1930

Lokalizacja: Śródmieście, ul. Waszyngtona 42

• 
  Państwowy Instytut Meteorologiczny.
• 
  Państwowy Instytut Meteorologiczny.

Architektura i historia obiektu:

Budynek Państwowego Instytutu Meteorologicznego został pierwotnie zrealizowany według projektu Tadeusza Doberskiego w 1927 r. Aby obiekt mógł lepiej spełniać swoje funkcje, już po kilku latach został gruntownie przebudowany. Zmiany przeprowadził Wacław Tomaszewski, realizując nadbudowę obiektu, instalację stalowej i ażurowej wieży na dachu budynku oraz nadanie całości nowej formy elewacji. Dodatkowo na ostatniej kondygnacji w osi portalu wejściowego zainstalowano zegar widoczny od strony morza. Przebudowany gmach oddano do użytku w roku 1930 r.

Przebudowany obiekt utrzymany był w estetyce i formie architektonicznej, które Wacław Tomaszewski stosował już przy innych zrealizowanych projektach gmachów gdyńskich przełomu lat 20. i 30. ubiegłego wieku. Należą do nich np. Zespół Szkól na Grabowie [dzielnica Grabówek] z 1930 r. oraz Dom Marynarza z 1932 r. Tę grupę obiektów charakteryzuje stosowanie cegły na elewacjach, symetryczność kompozycji, centralny i dekoratywny portal wejściowy, rzędy prostokątnych okien i wyraźny gzyms wieńczący.

Warto zwrócić uwagę na architektoniczną korespondencję z sąsiednim budynkiem Żeglugi Polskiej (dziś Dowództwa Marynarki Wojennej) projektu Adama Ballenstedta, bliskiego przyjaciela Tomaszewskiego z okresu studiów w Karlsruhe. Oba obiekty mają gzyms pośredni między wysokim parterem i pierwszym piętrem na tej samej wysokości. Mimo różnic w stylu architektonicznym obu gmachów, dzięki temu zabiegowi tworzą razem ciągłość wizualną pierzei dawnej ulicy Nadbrzeżnej (dziś Waszyngtona) i stanowią ważny element jej postrzegania zarówno ze strony prestiżowej, szerokiej promenady pieszo-jezdnej, jak i od strony morza.

W okresie powojennym elewacje Państwowego Instytutu Meteorologicznego zostały otynkowane. Zmieniono również detal portalu, znacznie upraszczając jego formę. W strefie elewacji od ulicy Waszyngtona wprowadzono geometryczne elementy dekoracyjne między oknami, a w części parteru zastosowano element pasowego, tynkowego boniowania. Zabiegi te zmieniły wyraźnie pierwotny charakter obiektu.

autorka: Ewa Maria Wolańska (2024 r.)