Marszewo

Marszewo to niewielka osada leśna położona w Dolinie Marszewskiego Potoku na terenie Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego w dzielnicy Pustki Cisowskie-Demptowo wzdłuż ul. Marszewskiej.

Droga do Koleczkowa i zabudowania gajówki w Marszewie.
Droga do Koleczkowa w okolicy Marszewa.
Szkoła jazdy konnej i zabudowania Marszewa.
Ulica Marszewska i zabudowania dawnej gajówki w Marszewie.

Historia

Pierwsze wzmianki o Marszewie pochodzą z 1580 r., kiedy jako Maszewo osada zostaje wymieniona w dokumentach pod określeniem „areały leśne” przynależące do folwarku znajdującego się we wsi Chylonia. Na przełomie XVIII i XIX w. pojawiają się w dokumentach informacje o powstaniu rozproszonych osiedli i gospodarstw na rozrastających się świeżo wykarczowanych terenach w rejonie Chyloni, nazywanych Chylońskimi Pustkami (współcześnie Pustki Cisowskie), w skład których wchodziło również Marszewo. Powstanie osady wiązało się z istnieniem w tym rejonie gajówki, czyli mieszkania gajowego, która do wybuchu II wojny światowej znajdowała się w pobliżu obecnego Leśnego Ogrodu Botanicznego Marszewo przy ul. Marszewskiej 5.

Na początku XX w. na przeciwległym krańcu osady wybudowano leśniczówkę, która do II wojny światowej nosiła nazwę Marszewo. Obecnie jest to siedziba Leśnictwa Cisowa znajdująca się pod adresem Marszewska 4. W czasie II wojny światowej na leśnych wzgórzach w okolicy Marszewa Niemcy wybudowali kompleks wojskowy THL-Marschau II, który najprawdopodobniej był centrum dowodzenia obroną przeciwlotniczą Gdyni i podlegał bezpośrednio pod dowództwo niemieckiej marynarki wojennej – Kriegsmarine. Współczesne zabudowania Marszewa skupiają się wzdłuż drogi Gdynia–Koleczkowo (ul. Marszewska), która przecina obszar Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego i jest drugą pod względem długości ulicą Gdyni liczącą na odcinku gdyńskim dokładnie 7 tys. 286 m.

autor: Dawid Gajos (2024 r.)

Bibliografia:

D. Gajos, Dzikie muzeum, Muzeum Miasta Gdyni, 2022, https://muzeumgdynia.pl/wp-content/uploads/2022/08/Dzikie-Muzeum-Muzeum-w-terenie.pdf, dostęp: 30.10.2024 r.

D. Gajos, Leśne zagajniki, fińskie domki i ekstrawagancki „Zamek” – architektura i urbanistyka Pustek Cisowskich, [w:] „Rocznik Gdyński” nr 30, K. Chalimoniuk (red.), Gdynia 2024.

K. Jażdżewski, Historia lasów gdańskich. Od dóbr oliwskich i puckich do Nadleśnictwa Gdańsk, Gdynia 2016.

M. Jurek, Demptowo – Pustki Cisowskie. Rys historyczny, Gdyńska Spółdzielnia Mieszkaniowa, https://www.gdynskasm.pl/spoldzielnia/historia.html#pustki, dostęp: 22.11.2024 r.

Leśny Ogród Botaniczny Marszewo, Lasy Państwowe, https://www.marszewo.edu.pl/, dostęp: 30.10.2024 r.

Uchwała nr X/164/15 Rady Miasta Gdyni z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie: uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnic Pustki Cisowskie-Demptowo i Chwarzno-Wiczlino w Gdyni, rejon osady leśnej Marszewo oraz Leśnego Ogrodu Botanicznego Marszewo, Rada Miasta Gdyni, 24.06.2015 r., https://static.um.gdynia.pl/storage/__old/gdynia.pl//g2/2015_06/98643_fileot.pdf, dostęp: 22.11.2024 r.

M. Sołtysik, Gdynia. Miasta dwudziestolecia międzywojennego, Warszawa 1993.