Magazyn długoterminowy nr 5

Lokalizacja: Gdynia Śródmieście (Port), ulica Polska 17

Magazyn długoterminowy nr 5 - jeden z najbardziej zaawansowanych technicznie i architektonicznie obiektów magazynowych w porcie gdyńskim okresu międzywojennego

Magazyn nr 5 powstał z myślą o długoterminowym składowaniu towarów drobnicowych i należał do najnowocześniejszych elementów infrastruktury magazynowej portu w Gdyni lat 30. Zlokalizowany został zgodnie z zasadami planowania przestrzennego w tzw. drugiej linii nabrzeża – przy ul. Polskiej, za Magazynem nr 3. Zrealizowany etapami wielokondygnacyjny magazyn, stanowił odpowiedź na rosnące potrzeby związane z długoterminowym składowaniem towarów drobnicowych.

Projekt obiektu opracowali inżynierowie Kazimierz Jaskulski i Konstanty Brygiewicz, a jego budowę zrealizowało Biuro Inżynierskie K. Jaskulski i K. Brygiewicz z siedzibą w Gdyni. Inwestycję nadzorował Urząd Morski pod auspicjami Ministerstwa Przemysłu i Handlu.

Realizacja przebiegała etapowo: w 1931 r. wzniesiono parter oraz pierwsze piętro, a w 1934 r. dobudowano 3 kolejne kondygnacje, podwyższając budynek do 5 pięter. Takie rozwiązanie było efektem ekonomicznego planowania i zostało przewidziane już na etapie projektu – obiekt oparto na modułowej konstrukcji żelbetowej, umożliwiającej dalszą rozbudowę.

Wnętrze magazynu zorganizowano według tzw. „systemu korytarzy”, w układzie podłużnym. Każda z 4 górnych kondygnacji mieściła 12 komór magazynowych o powierzchni około 300 m² i wysokości 3,2 m, natomiast wyższy parter (4,75 m) przystosowany był do obsługi większych ładunków. 3 poprzeczne halle oraz 6 wind towarowo-osobowych (dostępnych z ramp i wnętrza) zapewniały sprawną komunikację i elastyczność operacyjną. W sąsiedztwie szybów windowych i klatek schodowych umieszczono pomieszczenia dla służb celnych, kolejowych i administracyjnych.

Funkcjonalność magazynu szła w parze z wyrazistą architekturą. Zwarta, prostopadłościenna bryła została ukształtowana wokół siatki konstrukcyjnych ram żelbetowych, których pola wypełniono czerwonymi cegłami, tworząc kontrastowy efekt materiałowy. Piony komunikacyjne zaakcentowano pasami wertykalnych przeszkleń, a południową elewację zwieńczono attykami o formie belwederków, wprowadzającymi do kompozycji klasycyzującą symetrię.

Magazyn nr 5 był przykładem przemyślanej, nowoczesnej architektury przemysłowej, łączącej konstruktywistyczny rygor funkcjonalny z wyważonymi elementami umiarkowanego modernizmu. Dzięki swej technicznej estetyce i modularnej strukturze był jednym z najciekawszych przykładów awangardowego budownictwa portowego Gdyni lat 30.

autorka: Anna Orchowska (2025 r.)

Bibliografia

A. Orchowska, Frontem do morza: plan, budowa i architektura portu w Gdyni, Gdańsk, s. 246-250.