Magazyn Cukroport nr I/II
Autor projektu: inż. Kazimierz Krzyżanowski
Data projektu/budowy: 1930 r.
Lokalizacja: Gdynia-Śródmieście (Port), Nabrzeże Polskie
Monumentalny przykład konstruktywistycznego modernizmu przemysłowego – pierwszy magazyn Cukroportu – symbol ekspansji polskiego eksportu cukru przez port w Gdyni
Pierwszy z zespołu magazynów cukrowych należących do spółki Cukroport oddano do użytku w październiku 1930 r. na terenie portu drobnicowego przy Nabrzeżu Polskim. Powstał z inicjatywy Zachodnio-Polskiego Związku Przemysłu Cukierniczego i był odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na eksport polskiego cukru drogą morską. Projekt magazynu opracował Kazimierz Krzyżanowski, jeden z czołowych inżynierów związanych z rozbudową portu w Gdyni.
Magazyn zaprojektowano jako halę 3-nawową, o zwartej bryle i wymiarach 150 x 50 m. Jego konstrukcję oparto na solidnym szkielecie żelbetowym, typowym dla zabudowy pierwszej linii nabrzeża. Część środkowa budynku została podwyższona i doświetlona rzędem okien ponad bocznymi nawami, co umożliwiało lepsze warunki pracy wewnątrz obiektu.
Architekturę magazynu cechowała surowa, ale elegancka forma – nawiązująca do konstruktywizmu. W elewacjach podłużnych wyeksponowano siatkę słupów konstrukcyjnych, kontrastujących z ceglanym wypełnieniem. Szczytowe ściany zwieńczono schodkowo, a ich centralnym akcentem był duży, ceramiczny napis „1930” – pełniący zarówno funkcję informacyjną, jak i dekoracyjną. Estetyka obiektu – wynikająca z logiki konstrukcji, powściągliwej formy i precyzyjnego detalu – odpowiadała awangardowym tendencjom ówczesnego modernizmu przemysłowego.
Magazyn Cukroport nr I szybko okazał się zbyt mały w stosunku do potrzeb eksportowych, dlatego już rok po jego ukończeniu przystąpiono do jego rozbudowy w kierunku zachodnim. Nową część oznaczono jako Cukroport nr II, zachowując identyczną stylistykę, co pozwoliło na utrzymanie spójnego charakteru całego założenia.
Budynek, wielokrotnie przekształcany w latach powojennych, ostatecznie rozebrano w ramach przygotowań do budowy nowego Publicznego Terminalu Promowego w Porcie Gdynia.
autorka: Anna Orchowska (2025 r.)
Bibliografia
A. Orchowska, Frontem do morza: plan, budowa i architektura portu w Gdyni, Gdańsk, s. 272-275.
