Kamienica Scheibego, ul. Jana z Kolna 2

Autor projektu: arch. Wiktor Lorenz

Data budowy: 1928 r.

Lokalizacja: Gdynia - Śródmieście, ul. Jana z Kolna 2

• 
  Kamienica rodziny Scheibe, ul. Jana z Kolna 2
• 
  Gdynia – kamienica narożna Jakuba Scheibego przy ul. Jana z Kolna 2, lata 90. XX w.

Architektura i historia

Rodzina Scheibów od lat mieszkała w rybackim przysiółku położonym na granicy Gdyni i Oksywia. Rybak Jakub Scheibe pojął za żonę Elżbietę z domu Kurr – a więc pannę z rodu mającego stare gdyńskie tradycje – i w końcu lat 20. zbudował w Gdyni kamienicę, która do dziś stanowi charakterystyczny punkt miasta. Powstała w północnej pierzei Placu Kaszubskiego (zwanego jeszcze wówczas Rynkiem Kaszubskim), u zbiegu z ówczesną ul. Mickiewicza, a obecną ul. Jana z Kolna. Była w tym czasie najwyższą budowlą śródmieścia, z narożnikiem sięgającym 5 pięter i w sumie liczyła 18,6 m wysokości. Autorem sporządzonej w pierwszej połowie 1928 r. koncepcji projektowej był Wiktor Lorenz – architekt-budowniczy o, jak można przypuszczać, pomorskich korzeniach. W dniu 15.02.1929 r. Komitet Rozbudowy Gdyni poparł „wniosek Jakóba Scheiby o pożyczkę 120 tys. zł na wykończenie domu mieszkalnego”, którą – jak stwierdzono dalej w przytoczonej notatce archiwalnej – wnioskodawca otrzymał. Na budynku jednak, wraz z inicjałami J. Sz., jako data jego ukończenia widnieje rok 1928. W archiwum zachował się plan kamienicy zatwierdzony – zapewne powykonawczo – w marcu 1929 r. przez inż. Piaskiewicza z gdyńskiego Urzędu Budowlanego. Był to dom czynszowy z 3 sklepami w parterze i kilkoma mieszkaniami na wynajem. Dwa mieszkania zajmowali od początku właściciele domu.

Szata stylowa kamienicy reprezentuje formy klasycyzmu akademickiego, które jednak zestawione zostały w sposób trochę prowincjonalny, choć dość malowniczy. Każdą fasadę skomponowano asymetrycznie, z 4 osiami okiennymi na piętrach, podkreślonymi tynkowanymi na biało lizenami. Ponieważ obie fasady otrzymały dokładnie taki sam wystrój, to patrząc od strony narożnika, całość może robić wrażenie symetryczne, chociaż przy widoku frontowym wrażenie to znika zupełnie. Narożnik w obu frontach został dodatkowo zaakcentowany 2 wysokimi półkolumnami jońskimi porządku wielkiego, nad którymi widnieje najbardziej oryginalny element całości, jednopokojowa nadstawka w formie belwederku, z którego obserwować można było morze i całą okolicę. Fasady posiadają 2-kondygnacyjną partię cokołową oddzieloną gzymsem oraz mocno wysunięty, profilowany gzyms koronujący z pasem belkowania.

Dom J. Scheibego, narożny, o układzie kalenicowym, powstał na małej działce, która została niemal w całości zabudowana. Długość frontu od Placu Kaszubskiego wynosiła 14,5 m, od ul. Portowej – 16 m, a głębokość obu skrzydeł sięgała 11,2 m. Na każdym piętrze były 2 mieszkania 3-pokojowe, z kuchnią i pomieszczeniem sanitarnym, bez tak częstej w gdyńskich kamienicach służbówki. W mieszkaniu od strony Placu Kaszubskiego przewidziano bardzo dużą, jasną łazienkę; to drugie otrzymało mniejsze pomieszczenie sanitarne, również z oknem, oznakowane jako WC. Ściany domu wykonane były z cegły, strop nad piwnicą betonowy, nad piętrami drewniany, schody betonowe, dach drewniany kryty dachówką. Dom był w posiadaniu rodziny Scheibów do 2007 r.

autorka: Maria Jolanta Sołtysik (2024 r.)

Bibliografia

K. Małkowski, Gdynia, przewodnik, Warszawa 1989.

M.J. Sołtysik, Na styku dwóch epok. Architektura gdyńskich kamienic okresu międzywojennego, Gdynia: Wydawnictwo „Alter Ego” Sławomir Kitowski, 2003.

A. Brzęczek, Nowe sekrety gdyńskich kamienic, Gdańsk 2019.