Kamienica Marty i Roberta Kolków, ul. Wolności 5

Autorzy projektu: Jan Sikora (budowniczy), projekt zamienny – Maksymilian Zuske (architekt)

Data budowy: 1933-1938

Lokalizacja: Gdynia – Działki Leśne, ul. Wolności 5 (dawna ul. Leśna)

• 
  Karta ewidencyjna kamienicy Marty i Roberta Kolków z czasów okupacji niemieckiej.
• 
  Kamienica Marty i Roberta Kolków – zdjęcie współczesne.
• 
  Drzwi wejściowe do budynku – zdjęcie współczesne.
• 
  Detal dekoracji architektonicznej przy drzwiach wejściowych do budynku.
• 
  Detal dekoracji architektonicznej przy drzwiach wejściowych do budynku.

Architektura i historia

W dniu 1.06.1932 r., w Urzędzie Nadzoru Budowlanego Komisariatu Rządu w Gdyni, zatwierdzony został projekt wielorodzinnego domu czynszowego, położonego na narożnej działce u zbiegu ul. Leśnej i oznaczonej jeszcze w tym czasie numerem 54, a dzisiejszej ul. Warszawskiej. Jego autorem był budowniczy Jan Sikora, a inwestorami małżeństwo z Sierakowic – mistrz stolarski Robert Kolka i jego żona Marta.

Kamienica czynszowa powstawała etapami, w latach 1933-1938. W 1937 r. projekt zamienny skrzydła budynku od ul. Warszawskiej wykonał inż. arch. Maksymilian Zuske, absolwent Wydziału Architektury Politechniki w Lipsku. Budowę zrealizował J. Sikora i jego Przedsiębiorstwo Techniczno-Budowlane, Jan Sikora, Arch.-Bud. w Gdyni.

Powstał w całości podpiwniczony, 3-piętrowy budynek, z narożnikiem wyższym o jedno piętro, z 2 klatkami schodowymi, lokalem handlowym i bramą przejazdową w parterze. Na 3 piętrach budynku umieszczono po 4 mieszkania (1-, 2-, 3- i 4-pokojowe) zaś na IV piętrze zlokalizowano 5 pokoi kawalerskich. Lokatorami kamienicy byli niżsi urzędnicy, kupcy i rzemieślnicy.

Budynek został wykonany z cegły palonej, ze stropami opartymi na belkach drewnianych i żelbetowych oraz płaskim, drewnianym dachem. Stolarka okienna i drzwiowa wykonana została z drewna sosnowego, podłogi w kuchniach były drewniane, a w łazienkach terakotowe. Dom ogrzewano piecami kaflowymi.

Bryła budynku stanowi wyjątkowy przykład układu przejściowego między formą kubiczną a opływową, charakterystyczną dla funkcjonalizmu. Kamienica Marty i Roberta Kolków jest pierwszym w Gdyni domem mieszkalnym o narożniku zamkniętym wielobocznie – wcześniej stosowane były tylko rozwiązania na planie prostokąta, wyraźnie podkreślonym szerokimi pasami balkonów.

Skrzydła boczne, o różnej długości, są artykułowane prostokątnymi, „leżącymi” oknami, podkreślonymi listwa parapetową.

Budynek pokryty jest gładkim tynkiem szlachetnym, na którego tle wyróżnia się oprawa plastyczna trzech portali (bramy od ul. Warszawskiej, sklepu i wejścia od ul. Wolności). Wtopione, ćwierćkolumnowe obramienia boczne posiadają wyjątkową, wykonaną w tynku kamieniarskim dekorację floralną, inspirowaną motywami zaczerpniętymi z haftów kaszubskich.

W tym zgeometryzowanym, podłużnym ornamencie roślinnym wyraźnie czytelne są motywy palmet i pąków, występujących we wzorze haftu norbertanek z Żukowa.

We wnętrzu kamienicy zachowała się oryginalna posadzka z szarego, jednolitego lastryka, 2-biegowe żelbetowe schody powrotne ze stopniami z lastryka tej samej barwy i ażurową, metalową balustradą o geometrycznym rozwiązaniu plastycznym. Pierwotne są także znajdujące się na parterze i pierwszym piętrze drewniane, 2-skrzydłowe, ramowo-płycinowe drzwi pełne z przeszklonym ( na pierwszym piętrze) i pełnym (na parterze) nadślemiem podzielonym listwami na 5 kwater.

autorka: Weronika Mojska (2020 r.)