Inżynier na plaży

Działanie prądów morskich i wiatru powoduje, że ilość piasku na plaży się zmienia. Zmiany te są powodem ludzkiej ingerencji – najczęściej z przyczyn ekonomicznych (np. zapewnienie atrakcyjności plaży podczas sezonu turystycznego). Najczęściej stosowanymi metodami regulującymi zmiany linii brzegowej są: sztuczne zasilanie, drenaż plaży oraz budowa opasek brzegowych, ostróg, pirsów i falochronów brzegowych.

• 
  Ostrogi.
• 
  Pirs.
• 
  Drenaż.

Sztuczne zasilanie

To aktualnie rozwiązanie inżynierskie numer jeden. Jeżeli na plaży brakuje piasku, trzeba dostarczyć nowy. Piasek wydobywa się z jednego miejsca i umieszcza (refuluje) w strefie brzegowej – na plaży lub pod wodą. Czasem piasku brakuje nawet w miejscach, gdzie nigdy plaży nie było, ale z ekonomicznych powodów powinna powstać. Sztuczne zasilanie trzeba powtarzać co parę lat, jest ogromnie kosztowne, a powstałe plaże są brzydkie i nietrwałe. W Polsce zasilanie na większą skalę prowadzi się od niedawna, m.in. na Półwyspie Helskim. Doświadczenia zdobyte w miejscach, gdzie zasilanie prowadzi się od lat, dobrze obrazuje przypadek Florydy. Tamtejsze plaże, o łącznej długości 514 km, są zasilane od 1960 r. Zużyto do tej pory 115 mln m³ piasku. Kosztowało to ponad 1 mld dolarów (10 dolarów za każdy 1 m³). Plaże muszą podlegać zasilaniu co 4-5 lat. Każde zasilanie to 4-5 mln m³. Wiadomo już, że koszty będą rosły, ponieważ piasek musi być dostarczany z coraz większej odległości.

Opaski brzegowe

Jest to najsilniejsza inżynierska broń. Polega na odgrodzeniu się od morza ścianą. Ściany te mają różną konstrukcję. Mogą się składać z narzutów kamiennych, prefabrykowanych bloków betonowych czy najróżniejszych kombinacji umocnień. Są nie tylko drogie, ich skuteczność ściśle wiąże się niestety z kosztami budowy, ale przede wszystkim są brzydkie. Są również bardzo mocno uszkadzane przez wyjątkowo silne sztormy, a odbijające się od nich fale często niszczą plaże znajdujące się przed opaskami.

Ostrogi

To najstarsza i najczęściej stosowana technika na polskim wybrzeżu. Ostrogi starają się tworzyć sztuczne półwyspy, pomiędzy którymi odbudowuje się plaża. Są efektywne zwłaszcza wtedy, gdy prąd wzdłużbrzegowy przenosi duże ilości piasku. Ostrogi rzeczywiście zatrzymują piasek stosunkowo długo. Dla silnych sztormów nie są jednak żadną przeszkodą i cały piasek jest wtedy wynoszony na głębsze wody. Nie zauważono też, aby przyczyniały się do wzmacniania mechanizmów samonaprawy plaży. Większość plaż, na których są ostrogi, wymaga dodatkowo zasilania piaskiem. Bardzo mocną erozję obserwuje się w miejscach, gdzie ostrogi się kończą. Na plażach środkowego wybrzeża, tam, gdzie wybudowano ostrogi, często mają one tendencję do "rozrastania się" w systemy o długości nawet do kilkunastu kilometrów.

Pirsy

To długie, wąskie, często kamienne konstrukcje wychodzące daleko w morze (nawet do 2 km). Buduje się je w celu ochrony przed zasypywaniem torów wodnych, najczęściej wyjść z portów znajdujących się w ujściach rzek. Problem pojawia się, gdy wzdłuż brzegu odbywa się transport materiału. Prąd niosący piasek jest skierowywany przez stojący na jego drodze pirs na głębsze wody, gdzie piasek jest osadzany. Z tego powodu po drugiej stronie kanału plaża zaczyna podlegać silnej erozji, bo zmniejszył się do niej dopływ piasku.

Falochrony brzegowe

To rodzaj ostróg z opaskami na końcach. Są głównie wykorzystywane do utrzymywania sztucznych plaż w miejscach osłoniętych. Tam, gdzie zdarzają się silne sztormy, muszą to być bardzo solidne, a co za tym idzie – drogie konstrukcje.

Drenaż plaży

To jeden z najnowszych pomysłów. Polega na umieszczeniu w wilgotnym piasku plaży drenu, z którego woda spływa do zbiornika. Następnie jest ona odpompowywana i spuszczana do morza. Dzięki temu piasek jest bardziej suchy i może być łatwiej przemieszczany przez wiatr w kierunku wydm. Odkryto to przypadkowo, gdy w Danii zastosowano tę metodę do poboru wody morskiej do akwarium. W rezultacie utworzyły się ruchome wydmy, które przekroczyły drogę i zagroziły zasypaniem przyległych posiadłości. W rejonie akwarium powstało w ten sposób stałe źródło piasku o wydajności 20 tys. m³ na rok.

autor: ze zbiorów Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk (2005 r.)

Bibliografia:

Plaża przewodnik użytkownika, red. J.M. Węsławski, M. Szymelfing, J. Urbański, Center of Excellence for Shelf Seas Science, Instytut Oceanologii PAN, Sopot 2005 r.