Gdy w 1920 r., po odzyskaniu dostępu do morza, koniecznością stała się budowa niezależnego od Gdańska polskiego portu morskiego, na miejsce jego budowy wybrano Gdynię. Prace rozpoczęto w 1921 r. a 09.04.1923 r. uruchomiono Tymczasowy Port Wojenny i Schronisko dla Rybaków. Następnie, w lipcu 1924 r. podpisano umowę z Konsorcjum Francusko-Polskim na budowę dużego portu handlowego. Po kilkunastu miesiącach intensywnych robót, w 1926 r. częściowo oddano do użytku Nabrzeże Szwedzkie na którym przeładowywano węgiel. W następnych latach prace nad budową portu nabrały tempa. Pod koniec lat dwudziestych port – choć wciąż w budowie – pracował już „pełną parą”.
Widać to na fotografiach przedstawiających stan budowy jesienią 1929 r., zachowanych w dwóch albumach ze zbiorów Muzeum Miasta Gdyni. 44 fotografie z tej kolekcji prezentują ujęcia holenderskiego statku pasażerskiego Zeelandia, tereny wokół Basenu Marsz. Józefa Piłsudskiego (nabrzeża: Indyjskie, Rotterdamskie, Polskie, Łuszczarnia Ryżu) oraz dokumentację budowy Chłodni Portowej. Zdjęcia stanowią dokumentację prac budowlanych w porcie gdyńskim: bagrowanie kanału portowego, początek budowy Mola Pasażerskiego, Nabrzeża Duńskiego, Mola Rybackiego. Duża część zbioru fotografii poświęcona jest Molu Węglowemu - zdjęcia te przedstawiają m.in. Nabrzeże Szwedzkie i Śląskie, czy dopiero co postawioną wywrotnicę wagonową. Ciekawe jest ujęcie portu zewnętrznego z Kamiennej Góry. Sporo zdjęć przedstawia prace związane z pogłębianiem basenu portowego: pogłębiarki, szalandy oraz prefabrykację, holowanie i ustawianie skrzyń żelbetonowych.
Fotografie powstały w jednym z najbardziej znanych gdyńskich zakładów fotograficznych Foto-Elite, otwartym w 1928 r. Było to jedno z pierwszych większych zleceń wykonanych przez ten zakład. Założył go przybyły z Poznania Bronisław Nogajewski. Po jego śmierci zakład przejęła jego żona, Mieczysława, która jednak nie miała odpowiednich uprawnień. Postarała się zatem o kartę mistrzowską i przeniosła placówkę do kamienicy przy ul. Starowiejskiej 7. Dzięki przedsiębiorczości właścicielki zakład Foto-Elite rozwijał się szybko i stał się jednym z najlepiej rozpoznawalnych adresów w przedwojennej Gdyni. Pod tym samym adresem funkcjonuje do dzisiaj zakład fotograficzny o tej nazwie.
Dariusz Małszycki
Wybrana bibliografia:
- Małszycki, Otwierając okno na świat – albumy fotograficzne z budowy gdyńskiego portu (artykuł na stronie internetowej MMG: https://muzeumgdynia.pl/2022/08/otwierajac-okno-na-swiat-albumy-fotograficzne-z-budowy-gdynskiego-portu/)
- Maria Sołtysik, Gdynia, miasto dwudziestolecia międzywojennego: urbanistyka i architektura, Warszawa 1993.
