Ganowiak Józef

Ganowiak Józef (1897-1964). Komandor, obrońca Gdyni, spedytor. Pracował w porcie, w przedsiębiorstwach międzynarodowej spedycji morskiej.

1897-1939

Urodził się 17.02.1897 r. w Jaraczewie w Wielkopolsce. Był uczestnikiem strajków szkolnych w prote­ście przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim. W 1930 r. otrzymał za to odznakę honorową Za Walkę o Szkołę Polską. W 1914 r. został wcielony do armii niemieckiej i brał udział w kampanii francuskiej, podczas której został ciężko ranny pod Verdun i przewieziony do lazaretu wojskowego w Nadrenii.

Po zaleczeniu ran udał się w 1918 r. do domu rodzinnego, gdzie zastało go powstanie wielkopolskie. Wziął w nim aktywny udział i ponownie został ranny. Po zakończeniu powstania uzyskał maturę w Szkole Handlowej w Poznaniu.

W 1920 r., z chwilą wybuchu wojny polsko-bolszewickiej, zgłosił się ochotniczo do Wojska Polskiego, biorąc udział w całej kampanii na różnych frontach, aż do zwycięstwa. Za zasługi w walce został udekorowany Krzyżem Walecznych i awansowany do stop­nia podporucznika.

Z chwilą uzyskania przez Gdynię praw miejskich przeniósł się do Gdyni, pracował w porcie w różnych przedsiębiorstwach międzynarodowej spedycji morskiej, a głównie, aż do wybuchu II wojny światowej, w austriackiej firmie spedycyjnej Schenker-C. Hartwig, w charakterze kierownika finansowego placówki. Był aktywnym członkiem Związku Powstańców Wielkopolskich, Polskiego Związku Zachodniego i Związku Oficerów Rezerwy.

W 1937 r. za całokształt działalności niepodległościowej został przez prezydenta RP udekorowany Krzyżem Niepodległości. Otrzymał też wiele innych odznaczeń bojowych i medali, w tym Krzyż Powstańców Wielkopolskich i Wstęgę Waleczności za udział w powsta­niach śląskich.

II wojna światowa

W chwili wybuchu II wojny światowej jako oficer rezer­wy w stopniu porucznika brał udział w obronie Kępy Oksywskiej, a po bohaterskiej śmierci płk. Stanisława Dąbka, chcąc unikną nie­mieckiej niewoli, przedarł się w ubraniu cywilnym przez linię frontu do swego mieszkania w centrum Gdyni i zniszczył dokumenty i spisy członków gdyńskiego oddziału Związku Powstańców Wielkopolskich. Potem próbował ponownie przedrzeć się przez linię frontu do Warszawy, ale został złapany przez hitlerowców i osadzony w przejściowym obozie zakładników gdyńskich, z którymi 14 września przeszedł pieszo do Victoriaschule w Gdańsku. Został osadzo­ny w obozie przejściowym Gefangenlager Danzig Heufahrwasser, a potem w obozie koncentracyjnym w Stutthofie. W czerwcu 1940 r. został przewieziony do obozu Oranienburg-Sachsenhausen, a stamtąd do obozu w Hamburgu.

Lata powojenne

Po powrocie do Polski został wcielony do Ludowego Wojska Polskiego w stopniu kapitana, awansowany do stopnia komandora podporucznika. Służbę wojskową pełnił w Sztabie Głównym Marynarki Wojennej. W 1951 r. został zwolniony z powodów politycznych (chodził do kościoła w mundurze). Pracował potem w Miejskim Urzędzie Zdrowia, w CPLiA [Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego] i w Gdyńskich Za­kładach Przemysłu Piekarniczego.

Zmarł 28.02.1964 r. w Gdyni.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)