Czerwone Harcerstwo

Czerwone Harcerstwo związane było z polskim ruchem socjalistycznym. Powstało w 1926 r. z inicjatywy Organizacji Młodzieżowej Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego (dalej OM TUR). Na jego czele stanęli instruktorzy harcerscy, którzy odeszli z ZHP z przyczyn ideowych. Najbardziej znanym był kierownik Komitetu Centralnego OM TUR Stanisław Dubois, który opuścił ZHP już w 1918 r.

Organizacja skupiała młodzież w wieku 12-16 lat, głównie ze środowiska robotniczego. Na początku lat 30. XX w. wyodrębniono z niej młodszą gałąź – Czerwone Sokoły.

Czerwone Harcerstwo nie było zbyt liczne – w 1938 r. skupiało kilka tysięcy członków w 121 gromadach. Wzorowało się na harcerskiej metodzie wychowawczej, jednak system działalności tej organizacji znacznie odbiegał od pierwowzoru. Czerwone Harcerstwo miało na celu wychowanie młodzieży w duchu socjalizmu i równości społecznej. Obok sprawności fizycznej starano się wyrobić u młodzieży gotowość wspierania uciskanych klas społecznych, poczucie sprawiedliwości społecznej, chęć niesienia pomocy słabszym czy klasową solidarność. Zawołaniem Czerwonych Harcerzy był zwrot „Bądź gotów” – zamiast „Czuwaj”, oznaczający gotowość do walki o sprawę proletariatu.

Drużyny Czerwonego Harcerstwa powstały również w Gdyni. Rozwijało się ono głównie na Grabówku, Obłużu i w Orłowie Morskim. Pierwsza drużyna została utworzona w 1935 r. w Orłowie, jednak główną siedzibę w Gdyni organizacja miała na Grabówku. Tam Czerwone Harcerstwo korzystało ze świetlicy TUR w barakach Gdyńskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Organizacja ta nie miała w Gdyni masowego charakteru. W 1937 r. istniały tylko dwie drużyny Czerwonego Harcerstwa, męska i żeńska. W 1939 roku liczyły one 150 członków.

autor: Dariusz Małszycki (2025 r.)