Bergenske – budynek

Autor projektu: Wacław Tomaszewski we współpracy z Zygmuntem Wóycickim

Data powstania: 1936 r.

Lokalizacja: Śródmieście, ul. Portowa 15

• 
  Budynek Bergenske.

Architektura i historia budynku

Budynek biurowy-mieszkaniowy wzniesiony został w 1936 roku dla norweskiej firmy spedycyjno-maklerskiej Bergenske Baltic Transport Ltd.

W 1933 r. Wacław Tomaszewski został powołany bez przetargu przez inwestora do zaprojektowania i kierowania budową gmachu. Ścisłe wytyczne koncepcyjne i estetyczne pochodziły od konsula norweskiego Einara Nielsena, który rezydował w Wolnym Mieście Gdańsk. W proces projektowo-budowlany zaangażowany był również Swendsen Lars Usterud  - Konsul Honorowy Norweski i dyrektor firmy Bergenske Baltic Transport Ltd. Zamówiony projekt planowanego obiektu przewidywał realizację nowoczesnego i komfortowego budynku na prominentnej parceli w Gdyni.

W. Tomaszewski pracował nad tym projektem w swojej pracowni w Bobrze Wielkiej, po czym konsultował go z inwestorem. Sam projekt został zatwierdzony w 1935 r. jako projekt PRACOWNI ARCHITEKTONICZNEJ w Warszawie, we współpracy z Zygmuntem Wóycickim.

Wykonawstwa obiektu podjęła się wiodąca firma wykonawcza w Gdyni K. Jaskulski i K. Brygiewicz. Teren działki budowlanej okazał się bardzo niekorzystny ze względu na słabą nośność gruntu. Ze tego powodu konieczne było palowanie fundamentów, a piwnice musiały być wodoszczelnie zaizolowane. Mimo technicznych trudności, obiekt został zrealizowany z sukcesem.

Gmach Bergenske jest wybitnym przykładem nowoczesnej architektury Gdyni okresu międzywojennego. Odważna i wymagająca technicznie konstrukcja budynku, jak również jego monumentalna bryła jest wyrazem nowej estetyki obiektów o tej funkcji w Europie. Całość wykonana z zachowaniem najwyższej jakości sztuki budowlanej, uwagi dla detalu i rzemiosła elewacji i wnętrz budynku.

Wzniesiono budynek o konstrukcji szkieletowej z płaskim dachem. Elewacje zostały obłożone płytami kamiennymi z piaskowca Szydłowieckiego, cenionego, krajowego materiału okładzinowego fasad.

Od strony ulicy Portowej ten sam piaskowiec został użyty jako element dekoracyjny w postaci kwadratowych płyt akcentujących części stref międzyokiennych i podokiennych. Jest to wyrafinowany architektoniczny sposób podkreślenia materiału budowlanego jakim jest kamień. Rezultatem było urozmaicenie płaszczyzny elewacji z jej rzędami jednakowych okien.

Od ulicy Świętego Wojciecha płaszczyzna elewacji została podzielona z kolei szczupłymi, wertykalnymi wykuszami z ozdobnymi balustradami.

Interesujące jest rozwiązanie samego wejścia do gmachu Bergenske. Mianowicie, jest to wyjątkowo dyskretne wejście do masywnego budynku od ulicy Portowej, które w żaden sposób nie dominuje kompozycji elewacji.

W narożniku od ulicy Portowej i Żeromskiego wertykalnie zainstalowany został napis nazwy firmy BERGENSKE w nowoczesnym designie.

autorka: Ewa Maria Wolańska (2024 r.)