Aptekarstwo gdyńskie

Pierwsza apteka w Gdyni rozpoczęła działalność w 1922 r. i była to Apteka pod Gryfem. W związku z szybkim rozwojem miasta i przyrostem liczby ludności do 1939 r. powstało w Gdyni 7 kolejnych aptek. Apteki gdyńskie, wobec braku hurtowni i składów, pełniły rolę dostawcy dla miejscowych placówek medycznych i linii żeglugowych. Wraz z wybuchem II wojny światowej i mobilizacją aptekarzy do służby wojskowej zmniejszyła się ilość fachowej obsługi oraz liczba placówek – tylko 4 gdyńskie apteki zostały otworzone 19.09.1939 r. pod niemieckimi szyldami.

Po wojnie w 1945 r. wielu aptekarzy ponownie rozpoczęło swoją działalność. Lata po roku 1951 to okres wstrzymania rozwoju gdyńskiego aptekarstwa spowodowany wydaną przez Sejm ustawą o przejęciu i upaństwowieniu aptek. Po 1989 r. oraz po zniesieniu monopolu państwowego na prowadzenie aptek i hurtowy obrót lekami zaczęły szybko powstawać apteki prywatne. Do rodziny wróciła Apteka pod Gryfem. Jako pierwsza w Gdyni, w styczniu 1990 r., sprywatyzowana została Apteka pod Korabiem.

• 
  Kamienica przy ul. Świętojańskiej 122 (karta budynku z czasu okupacji niemieckiej), w której mieściła się Apteka Świętojańska.
• 
  Wnętrze Apteki pod Gryfem przy ul. Starowiejskiej 34
• 
  Antoni Małecki (trzeci od lewej) z pracownikami w Aptece pod Gryfem.
• 
  Pracownicy Apteki pod Gryfem.
• 
  Alfons Jereczek, pracownik Apteki pod Gryfem.
• 
  Alfons Jereczek, pracownik Apteki pod Gryfem
• 
  Proszek z kogutkiem – saszetka ze znanym środkiem przeciwbólowym.

1920-1939

Początki gdyńskiego aptekarstwa sięgają 1920 r. Wtedy Franciszkowi Nikleniewiczowi została przyznana koncesja na założenie apteki w Wejherowie, z prawem utworzenia filii w Gdyni. Filia ta jednak nie powstała.

W lipcu 1921 r. koncesję otrzymał Antoni Małecki, którego Apteka pod Gryfem rozpoczęła działalność 15.04.1922 r. w nieistniejącym dziś budynku u zbiegu obecnych ul. Świętojańskiej i 10 Lutego.

W 1930 r. inspektor farmaceutyczny Urzędu Wojewódzkiego w Toruniu rozpisał koncesję na założenie drugiej apteki w Gdyni. Zainspirowało to Zenona Salickiego, który założył Aptekę Centralną w budynku szpitala Sióstr Miłosierdzia. W tym samym roku koncesję otrzymał doktor farmacji z Poznania – Adam Jurkowski, który uruchomił Aptekę dra Jurkowskiego na Skwerze Kościuszki 22.

W 1933 r. Alojzy Szkodowski otworzył w Orłowie przy ul. Orłowskiej 66 Aptekę Nadmorską, w tym samym roku powstała na Grabówku przy ul. Morskiej 155 Apteka mgra Grodzkiego (od 1935 r. we własnym lokalu Józefa Grodzkiego przy ul. Morskiej 137).

W lipcu 1936 r. zainaugurowała działalność Apteka Bałtycka Mieczysława Holca na rogu ul. Śląskiej 42 i Nowogrodzkiej.

W 1938 r. przy ul. Świętojańskiej 122 powstała Apteka Świętojańska mgr Jana Hipolita Ćwiertniewicza, a na Oksywiu przy ul. Bosmańskiej 48 aptekę założył mgr Nikodem Czerniachowicz.

Apteki gdyńskie, wobec braku hurtowni i składów, pełniły rolę dostawców dla miejscowych placówek medycznych i linii żeglugowych. Pracownicy aptek podlegali Oddziałowi Związku Zawodowego Farmaceutów Pracowników w Toruniu. W 1937 r. zawiązał się w Gdyni Oddział Związkowy, przewodniczącym wybrano mgr Leona Staśkiewicza, jego zastępcą został pomocnik aptekarski Alfons Jereczek (obaj pracowali u A. Małeckiego).

1939-1945

Mobilizacja farmaceutów do wojska w sierpniu 1939 r. niemal pozbawiła apteki fachowej obsady (pozostali nieliczni farmaceuci i pomocnicy aptekarscy).

19.09.1939 r., po zajęciu Gdyni przez Niemców, 4 gdyńskie apteki zostały otwarte pod nowymi szyldami: Goten-Apotheke (Apteka Świętojańska), Hansa-Apotheke (Apteka dra Jurkowskiego), Baltische Apotheke (Apteka Bałtycka), Greifs-Apotheke (Apteka pod Gryfem).

1945-1989

Zaraz po wojnie s. M. Barnetta (s. Stanisława) uruchomiła aptekę szpitalną na parterze starego budynku Szpitala św. Wincentego w pomieszczeniach fizykoterapii. Nadzór nad nią sprawował mgr Adam Łazowski, syn lwowskiego farmaceuty, który w tym samym budynku, lecz od strony pl. Kaszubskiego, otworzył prywatną aptekę (dawniej Aptekę Centralną, jej właściciel Z. Salicki zginął we wrześniu 1939 r. pod Kutnem w wyniku zbombardowania przez niemiecką Luftwaffe wojskowego transportu sanitarnego).

N. Czerniachowicz nie miał do czego wracać – budynek jego apteki przy ul. Bosmańskiej został całkowicie zniszczony we wrześniu 1939 r. Pozostali właściciele wrócili, odremontowali i otworzyli swoje apteki.

8.01.1951 r. Sejm przyjął ustawę O przejęciu aptek na własność Państwa oraz O zniesieniu Izb Lekarskich na terenie całego kraju, a w nocy z 8 na 9 stycznia tzw. trójki społeczne składające się z członków aktywu rad narodowych i związków zawodowych, wraz z przedstawicielami Oddziałów Wojewódzkich Centrali Aptek Społecznych, przejęły 1522 prywatne i spółdzielcze apteki w całym kraju (wespół z wyposażeniem, lekami oraz pieniędzmi w kasie i na kontach). Państwo nie przejęło natomiast zobowiązań podatkowych właścicieli aptek powstałych w związku z wcześniejszym ich prowadzeniem.

Z chwilą upaństwowienia zmieniono aptekom tradycyjne nazwy na Apteka Społeczna nr… Zarządzaniem sterowała Centrala Aptek Społecznych, zmieniona w 1953 r. w Centralny Zarząd Aptek, którą zastąpiono w 1958 r. Centralą Farmaceutyczną Cefarm.

Z powodu coraz większej zapaści i braku leków na rynku 6.03.1956 r. Gdańskie Przedsiębiorstwo Aptek Społecznych uruchomiło jedyny na Wybrzeżu punkt skupu i sprzedaży leków zagranicznych – przy ul. Świętojańskiej 70 (leki kupowano od wszystkich, którzy je posiadali, po cenach ustalonych przez Państwową Komisję Cen).

W 1975 r. uchwałą Rady Ministrów utworzono Zjednoczenie Przedsiębiorstw Zaopatrzenia Farmaceutycznego. W połowie 1978 r. na rynku farmaceutycznym nastąpił największy w latach powojennych kryzys zaopatrzenia ludności w leki (z powodu braku możliwości płatniczych w obcej walucie za import surowców, jak i niewydolności rodzimego przemysłu farmaceutycznego).

Po 1989

Po zniesieniu monopolu państwowego na prowadzenie aptek i hurtowy obrót lekami zaczęły szybko powstawać apteki prywatne. Do rodziny wróciła Apteka pod Gryfem. Jako pierwsza w Gdyni w styczniu 1990 r. sprywatyzowana została Apteka pod Korabiem przy ul. Świętojańskiej 70, następnie Apteka św. Jana i Apteka Nadmorska.

autorzy: Marcin Szerle, Małgorzata Sokołowska (2006 r.)