Łuszczarnia Ryżu Wasserberger I S-Ka

Spółka komandytowa powstała 22.10.1927 r. jako filia spółek Łuszczarnie i Młyny Krakowskie Wasserberger i S-ka oraz Krajowe Młyny Ryżowe w Łodzi. Była to pierwsza w Gdyni spółka o kapitale żydowskim. Wybudowała nowoczesną łuszczarnię o bardzo dużych zdolnościach przemiałowych. Budynek łuszczarni jest jednym z najbardziej rozpoznawanych symboli architektury modernistycznej w Gdyni.

• 
  Łuszczarnia Ryżu.
• 
  Łuszczarnia Ryżu w porcie gdyńskim, nabrzeże Indyjskie.

Założyciele i główni udziałowcy: Herman (Hirsch) Wasserberger, dr Maksymilian Wasserberger, Ludwik Wasserberger, Józef Anhalt, Eljasz Mazur, Adolf (Aron) Mazur, dr Seweryn (Izrael) Mazur. Dyrektor: inż. dypl. Roman Sas-Antonowicz Hordyński. Siedziba: ul. Celna 2 (nabrzeże Indyjskie).

Spółka wybudowała nowoczesną łuszczarnię o zdolnościach przemiałowych wagonu na godzinę (500 t dziennie), do której sprowadzała surowy ryż z Rangunu (Birma, kolonia angielska). Budynek ukończony 1.05.1928 r. był jednym z bardziej charakterystycznych obiektów portowych z powodu elewacji w biało-czerwone pasy. Stawiała go firma Inż. K. Krzyżanowski. Łuszczarnia i składy ryżowe zajmowały powierzchnię użytkową 8400 m².

Spółka zdominowała rynek krajowy, a nadwyżki przetwórcze kierowała do krajów skandynawskich, Czechosłowacji i Anglii. Uboczne produkty (np. mączkę ryżową) eksportowała do Norwegii, Anglii i Finlandii. W latach 30. XX w. przez łuszczarnię przechodziło rocznie ok. 150 tys. t ryżu. Działała do wybuchu wojny. W czasie okupacji była pod zarządem komisarycznym Kurta Schreibera pod nazwą Reisemühle Gotenhafen. Upaństwowiona po wojnie wykorzystywana była najpierw jako młyn, potem kaszarnia.

autor: Jarosław Drozd (2006 r.)