Ucieczki indywidualne do Szwecji

Ucieczki dokonywane w latach 1939-1944 przez osoby zagrożone w jakikolwiek sposób przez okupanta niemieckiego, niezależnie od akcji przeprowadzanych przez Polskę Podziemną.

Jan Potrykus, jeden z uciekinierów.

W niektórych przypadkach korzystano z pomocy komórek konspiracyjnych. Działający w nich m.in. Jan Kujawski, Albert Reiter, Stefan Sawczuk przerzucili w maju i latem 1943 r. na statku szwedzkim Jupiter np. Jerzego Sawczuka (syna Stefana), Wacława Maciejewskiego czy Stanisława Grzechowiaka z Poznania.

Ucieczki do Szwecji ułatwiał też Jan Miazio, pomagając np. Augustynowi Wandtke, Janowi Naglowi, Franciszkowi i Leonowi Bryllom, Norbertowi Kopciowi i Janowi Maternickiemu. Do Szwecji przedostali się także Alfons Baza i Jan Potrykus, Paweł Mylek (Milek), Jan Szczypior, Władysław Kulczak, Franciszek Kotlenga, Klara i Aleksander Gierszewscy, Jan Najgel, Marianna Kleinówna, por. Wojska Polskiego Czesław Jan Poraj-Raczkiewicz, Antoni Maliszewski, Stanisław Babicz, Paweł Rybicki, Dominik i Leon Łanieccy, Ludwik Jan Piwecki, Brunon Chrapkowski, Leonard Czerwiński, Antoni Drewa, Bronisław Broszniowski, Brunon Mach, Jan Gabor i inni.

Wiadomo o jednym przypadku zatrzymania uciekinierów przez kapitana szwedzkiego statku i wydania w ręce Gestapo. Był to statek Manfred, na którym ukryli się Alojzy Miszewski, Bronisław Kerlin i Klemens Ossowski. Osadzono ich w obozie koncentracyjnym Stutthof, ale udało im się przetrwać gehennę obozową.

Przerzuty organizowano na statkach bandery szwedzkiej, m.in. Szwenger, Drabant, Jupiter, A.K. Ferström, Ingerent, Nehring, Schneiman II, Othen, Torsa, Gustaw, Allan, Arabert, Klive, Manfred, Ludwig, Jansson, Rex, Borga, Utkleppan, Frug, Sven, Gotfried, Helga, Ribersborg, Kjel, Emily, Irene i Nisse.

autor: Bogdan Chrzanowski (2006 r.)