Porożyński Witold

Porożyński Witold ps. Kiepura (1916-1942). Łącznik Związku Jaszczurczego na Pomorzu. Brał udział w kampanii wrześniowej. W połowie 1940 r. organizował sieć łączności Związku Jaszczurczego na trasie Warszawa–Gdynia, był zaangażowany w tworzenie zagranicznej sieci łączności na trasie Warszawa–Gdynia–Sztokholm. W 1942 r. aresztowany przez Gestapo i wywieziony do więzienia śledczego na zamku w Lublinie. Przeszedł tam ciężkie śledztwo, w wyniku którego został stracony.

1916-1939

Urodził się 21.08.1916 r. w Zblewie (powiat Starogard Gdański). Po śmierci ojca w 1920 r. zamieszkał z matką w Chełmnie, a od 1928 r. w Gdyni, gdzie uczęszczał do Prywatnego Męskiego Gimnazjum i Liceum Towarzystwa Szkoły Średniej nr 803. Należał do ZHP [Związek Harcerstwa Polskiego], był członkiem 77. Pomorskiej Drużyny Harcerskiej. W 1935 r. otrzymał świadectwo dojrzałości. W latach 1935-1936 odbył przeszkolenie wojskowe w Szkole Podchorążych Rezerwy i podjął pracę maklera w Domu Bawełny. Był sympatykiem zdelegalizowanego Obozu Narodowo-Radykalnego.

1939-1945

Zmobilizowany w sierpniu 1939 r. brał udział w kampanii wrześniowej. Jesienią 1939 r. wyjechał z Gdyni. Udał się razem z kolegą gimnazjalnym Klemensem Komorowskim do Warszawy, gdzie spotkał brata Benedykta, instruktora-wizytatora w Głównej Kwaterze Szarych Szeregów oraz oficera ZWZ [Związek Walki Zbrojnej], z którym był później w stałym kontakcie.

W połowie 1940 r. osobiście organizował sieć łączności Związku Jaszczurczego na trasie Warszawa–Gdynia. Założył w Gdyni 2 punkty kontaktowe Związku Jaszczurczego: w jadłodajni prowadzonej przez matkę przy ul. Świętojańskiej oraz w mieszkaniu Leokadii Śliwińskiej w Orłowie przy ul. Wrocławskiej 3. Obydwa te punkty były później wykorzystywane również przez członków ZWZ-AK [Związek Walki Zbrojnej – Armia Krajowa].

W latach 1940-1941 przyjeżdżał kilkakrotnie do Gdyni i Torunia. Odbierał także od łączników meldunki z Gdyni na dworcach kolejowych w Tczewie i Laskowicach. W Warszawie utrzymywał kontakt z Komendą Okręgu Pomorskiego Związku Jaszczurczego poprzez kuzyna J. Śliwińskiego mającego stałą styczność z komendantem Okręgu Pomorskiego Związku Jaszczurczego – Mieczysławem Dukalskim. Pośredniczył w kontaktach komendanta Chorągwi Pomorskiej Szarych Szeregów hm. Bernarda Myśliwka z bratem Benedyktem. Zaangażowany był w organizowanie zagranicznej sieci łączności na trasie Warszawa–Gdynia–Sztokholm. Brał udział w działalności wywiadowczej Związku Jaszczurczego z kmdr Konstantym Jacyniczem, przedwojennym organizatorem wywiadu morskiego Oddziału II Sztabu Głównego Wojska Polskiego, w okresie okupacji komendantem Wybrzeża w ramach Wydziału Marynarki KG AK [Komenda Główna Armii Krajowej].

Kiedy wiosną 1942 r. rozpoczęły się aresztowania wśród członków sieci wywiadu Związku Jaszczurczego, opuścił Warszawę i razem z K. Komorowskim wyjechał do Zakopanego i Krynicy. Zbierał tam informacje wywiadowcze o transportach rannych na froncie wschodnim żołnierzy niemieckich. Po powrocie do Warszawy aresztowany przez Gestapo i wywieziony do więzienia śledczego na zamku w Lublinie. Przeszedł tam ciężkie śledztwo. Nie powiodła się podjęta przez brata Benedykta próba wykupienia go. W grypsie przesłanym do matki informował w końcu sierpnia 1942 r., że wysłany zostanie do obozu. Wywieziony do Oświęcimia na początku września 1942 r. z wyrokiem śmierci, został stracony 26.09.1942 r.

Jego bracia Benedykt i Czesław, zaangażowani w działalność konspiracyjną Szarych Szeregów i ZWZ-AK, aresztowani i osadzeni w Stutthofie, zmarli na tyfus w czasie ewakuacji obozu w marcu 1945 r.

autor: Andrzej Gąsiorowski (2006 r.)