Porożyński Benedykt

Porożyński Benedykt (1909-1945). Komendant Morskiego Rejonu Harcerzy w Gdyni, założyciel związków Chorągwi Pomorskiej Szarych Szeregów, żołnierz Armii Krajowej, ps. Beno vel Jan Śliwa-Porożyński. Walczył na Kielecczyźnie i Lubelszczyźnie, brał udział w obronie Lwowa. Po zajęciu Lwowa przez Rosjan włączył się do działalności konspiracyjnej. W 1940 r. nawiązał kontakt z Główną Kwaterą Szarych Szeregów oraz z instruktorami przedwojennej Chorągwi Pomorskiej i zaprzysiągł ich w ramach Szarych Szeregów i Związku Walki Zbrojnej. Mianował komendantem Chorągwi Pomorskiej Szarych Szeregów hm. Bernarda Myśliwka. Organizował łączność i wywiad na terenie Pomorza. Został zatrzymany 19.07.1943 r. w Mińsku Mazowieckim na zlecenie gdańskiego Gestapo i przewieziony na Pawiak. 1.11.1943 r. został osadzony w Stutthofie. Spoczywa na cmentarzu Witomińskim.

• 
  Benedykt Porożyński.
• 
  Benedykt Porożyński.
• 
  Członkowie gdyńskiej PZP, Benedykt Porożyński siedzi drugi od prawej strony.
• 
  Komenda Hufca Morskiego Harcerzy w Gdyni.
• 
  Przeniesienie zwłok Benedykta Porożyńskiego.
• 
  Benedykt Porożyński, rysunek wykonany w obozie koncentracyjnym Stutthof.

Dzieciństwo, lata nauki, lata przed wojną

Urodził się 12.03.1909 r. w Toruniu, skąd rodzina przeniosła się do Zblewa, gdzie ojciec Władysław prowadził restaurację i zajazd. W rodzinie silne były tradycje narodowej demokracji, ojciec był też miejscowym działaczem Sokoła. W 1920 r. ukończył szkołę powszechną w Zblewie. Nagła śmierć ojca spowodowała, że matka z synami przeniosła się do Chełmna, gdzie założyła jadłodajnię. Tam w 1920 r. rozpoczął naukę w gimnazjum męskim. W 1921 r. złożył przyrzeczenie harcerskie i wkrótce został drużynowym. Współpracował z nauczycielem gimnazjum chełmińskiego hm. Wilhelmem Słabym, ówczesnym komendantem Chorągwi Pomorskiej. W 1929 r. podjął studia w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Poznaniu. Należał do 1. Akademickiej Drużyny Harcerzy im. Stanisława Staszica.

W 1930 r. odbył wakacyjną praktykę w Państwowym Przedsiębiorstwie Żegluga Polska w Gdyni. Był komendantem obozu podczas zlotu męskiego hufca morskiego w Pucku w dniach 14-16.05.1932 r. W 1933 r. ukończył studia. Odbył Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 57. pp. [pułku piechoty] i zamieszkał w Gdyni. Pracował w firmie Progres, był też aktywnym członkiem Kolegium Ekonomistów Morskich w Gdyni. W sierpniu 1932 r. był jedynym organizatorem Międzynarodowego Zlotu Skautów Wodnych w Garczynie.

W 1935 r. przejął od hm. Bolesława Polkowskiego obowiązki komendanta hufca harcerzy w Gdyni. W 1938 r. został komendantem Morskiego Rejonu Harcerzy, podlegało mu 7 hufców. Blisko współpracował też z Chorągwią Gdańską harcerzy. W latach 1935-1939 odbył 3 szkolenia wojskowe oraz szkolenie specjalne związane prawdopodobnie z dywersją pozafrontową, zorganizowane w Dowództwie Floty. W tym samym roku nawiązał z nim kontakt Tadeusz Odrowski zaangażowany w tworzenie na Pomorzu sieci dywersji pozafrontowej.

1939-1945 – II wojna światowa

Zmobilizowany w sierpniu 1939 r. przekazał obowiązki komendanta Morskiego Rejonu Harcerzy hm. Lucjanowi Cylkowskiemu.

Walczył na Kielecczyźnie i Lubelszczyźnie, brał udział w obronie Lwowa. Po zajęciu Lwowa przez Rosjan włączył się do działalności konspiracyjnej. Został zaprzysiężony przez hm. W. Słabego, założyciela organizacji HONW [Harcerska Organizacja Niepodległościowo-Wojskowa] obejmującej Ziemie Wschodnie. Powierzono mu funkcję szefa Obszaru Wschodniego HONW. W związku z groźbą aresztowania zdecydował się przejść nielegalnie granicę i kontynuować działalność na terenie okupacji niemieckiej.

W styczniu 1940 r. dotarł do Warszawy i tu przez hm. Gustawa Niemca, z którym wcześniej współpracował we Lwowie, nawiązał kontakt z Główną Kwaterą Szarych Szeregów. Przyjechał do Torunia i po odbyciu szeregu spotkań konspiracyjnych wrócił do Warszawy. W początkach maja 1940 r. udał się na Pomorze, nawiązał kontakt z kilkoma instruktorami przedwojennej Chorągwi Pomorskiej i zaprzysiągł ich w ramach Szarych Szeregów i ZWZ [Związek Walki Zbrojnej]. Mianował wówczas komendantem Chorągwi Pomorskiej Szarych Szeregów hm. Bernarda Myśliwka ps. Konrad oraz ustalił system łączności z Kwaterą Główną Szarych Szeregów.

Po powrocie do Generalnej Guberni podjął 22.05.1940 r. pracę w Powiatowej Spółdzielni Rolniczo-Handlowej w Mińsku Mazowieckim. W lipcu 1940 r. przyjechał ponownie na Pomorze, już z dokumentami na nazwisko Jan Śliwa-Porożyński. Równocześnie prowadził działalność konspiracyjną na terenie Mińska Mazowieckiego i Warszawy. Z Pomorzem utrzymywał stały kontakt przez B. Myśliwka i wielu łączników. Jednym z jego lokali kontaktowych w Warszawie było mieszkanie kuzyna Engelberta Śliwińskiego, człowieka Związku Jaszczurczego. Niekiedy jako łącznika wykorzystywał swego brata, Witolda Porożyńskiego. Organizował łączność i wywiad na terenie Pomorza, w związku z czym utrzymywał szereg kontaktów konspiracyjnych wykraczających poza Szare Szeregi. W 1941 r. przez hm. Witolda Bublewskiego został włączony do organizacji Alfa.

W 1942 r. po włączeniu Alfy do AK [Armia Krajowa] uczestniczył w tworzeniu sieci łączności i wywiadu morskiego. Wciągnął do tej działalności B. Myśliwka i harcerzy z Chorągwi Pomorskiej Szarych Szeregów. Po aresztowaniu Myśliwka przejął organizowanie łączności z członkami wywiadu morskiego. Inspirował dalsze prace Chorągwi Pomorskiej Szarych Szeregów.

W Mińsku Mazowieckim współpracował ściśle z por. Jadwigą Łojewską (Stempniewicz) vel Głowacką, pracowniczką kontrwywiadu KG AK [Komenda Główna Armii Krajowej], zatrudnioną jako tłumaczka i sekretarka w komendzie niemieckiej policji kryminalnej Gestapo w Mińsku Mazowieckim. Brał udział w pracach miejscowej komórki AK, udzielał schronienia członkom konspiracji z terenów Pomorza i Wielkopolski, którzy zagrożeni aresztowaniem przedostali się do Generalnej Guberni. Prawdopodobnie dopiero w trakcie przesłuchań aresztowanych w maju 1943 r. członków Szarych Szeregów na Pomorzu uzyskano informacje o jego miejscu pobytu.

Został zatrzymany 19.07.1943 r. w Mińsku Mazowieckim na zlecenie gdańskiego Gestapo i przewieziony na Pawiak. 1.11.1943 r. osadzono go w obozie koncentracyjnym Stutthof jako Jan Śliwa-Porożyński, więzień policyjny nr 26341. W styczniu 1945 r. szedł w marszu śmierci w obozie etapowym w Rybnie, opiekując się chorym na tyfus bratem. Sam też zaraził się tą chorobą. Więźniarki harcerskie Elżbieta Szuca i Jadwiga Rotecka przewiozły go do Zamostnego, gdzie pomimo troskliwej opieki zmarł 18.03 1945 r., już po zajęciu tych terenów przez wojska sowieckie.

Został pochowany na cmentarzu we wsi Góra. 17.03.1946 r. dokonano uroczystej ekshumacji i jego zwłoki przewieziono do Gdyni. W uroczystościach pogrzebowych udział wzięli tysiące gdynian, władze miasta oraz instruktorzy i harcerze gdyńscy. 18.03.1946 r. został pochowany na cmentarzu Witomińskim.

W 1996 r. w Zamostnem na budynku, w którym umarł, odsłonięto tablicę pamiątkową.

Rodzina

Żona Edyta Langowska była nauczycielką języków francuskiego i niemieckiego w Gimnazjum i Liceum im. Królowej Jadwigi w Toruniu, córka Maria urodziła się w 1940 r. w Mińsku Mazowieckim. Miał 4 braci: Czesława, Zygfryda, Engelberta i Witolda (ps. Kiepura), który jako członek Związku Jaszczurczego został aresztowany i osadzony w Oświęcimiu, gdzie stracono go 26.09.1942 r.

autor: Bogdan Chrzanowski (2006 r.)