Policja Państwowa

Za początki działalności Policji Państwowej [PP] na terenie Gdyni można uznać 27.07.1920 r., gdy utworzono (podległy Kartuzom) posterunek kontrolny Gdynia-Kolibki oraz posterunek kontrolny Gdynia - podlegający komisariatowi w Pucku. Obie placówki były włączone do sieci posterunków granicznych obejmujących swym działaniem operacyjnym polską część Pomorza.

Dnia 26.05.1935 r. powołano w Gdyni Komendę Miasta, której kompetencyjnie podlegały wszystkie posterunki i komisariaty (Gdynia-miasto, Wydział Śledczy, komisariaty i posterunki w porcie, w Orłowie, Małym Kacku, Chyloni, na Oksywiu, Witominie i Kamiennej Górze). W 1938 r. struktura gdyńskiej policji wyglądała następująco: Komenda Miejska, której podlegały Wydział Śledczy, Komisariat I, Komisariat II, Komisariat III (z posterunkami Gdynia-morze i Gdynia-szosa), Komisariat IV, Posterunek Gdynia-Chylonia (ul. Chylońska 76), Posterunek Kolejowy, Posterunek Gdynia-Witomino (ul. Poprzeczna 9) i Posterunek Gdynia-Grabówek.

Na terenie miasta Policja Państwowa zaznaczała swoją obecność nie tylko poprzez realizację zadań operacyjno-porządkowych, lecz również przez stowarzyszenie Rodzina Policyjna, w którym działały głównie żony funkcjonariuszy.

• 
  Policjanci gdyńscy, posterunek Policji Państwowej Powiatu Morskiego w Małym Kacku.
• 
  Policjanci gdyńscy.
• 
  Policjanci gdyńscy uczestniczący w defiladzie.
• 
  Policjanci gdyńscy.

W okresie wiejskim miejscowy zarząd policyjny (stosownie do ordynacji powiatowej z 13.12.1872 r.) był wykonywany przez mianowanego przez wojewodę wójta, pod nadzorem starosty.

Początki działalności

Za początki działalności PP [Policja Państwowa] na terenie Gdyni można uważać 27.07.1920 r., gdy utworzono (podległy Kartuzom) posterunek kontrolny Gdynia-Kolibki oraz posterunek kontrolny Gdynia – podlegający komisariatowi w Pucku. Obie placówki były włączone do sieci posterunków granicznych obejmujących swym działaniem operacyjnym polską część Pomorza.

Po zniesieniu 15.12.1920 r. odcinków granicznych gdyńskie posterunki PP (Kolibki, Mały Kack, dworzec Polskich Kolei Państwowych i posterunek morski) przydzielono terytorialnie pod Komendę Powiatową Policji Państwowej w Wejherowie.

1926-1928

W latach 1926-1928 doszło do 2 reorganizacji terytorialnych PP w powiecie morskim. W 1926 r. utworzono Powiatową Komendę Policji Państwowej Powiatu Morskiego w Pucku, do której powróciły posterunki gdyńskie; 28.02.1928 r. PP w Gdyni znowu została przejęta przez Komendę Powiatową w Wejherowie.

Dnia 15.05.1928 r. kierownikiem nowo powołanego Komisariatu PP w Gdyni został asp. Konstanty Kauss. 5.11.1928 r. szefostwo gdyńskiej policji objął kom. Józef Sozański.

Lata 30. XX w.

Rozkazem komendanta głównego PP z 26.05.1935 r. powołano w Gdyni Komendę Miasta, której kompetencyjnie podlegały wszystkie posterunki i komisariaty (Gdynia-miasto, Wydział Śledczy, komisariaty i posterunki w porcie, w Orłowie, na Oksywiu, w Małym Kacku, Chyloni, na Witominie i Kamiennej Górze), jednocześnie zmieniając strukturę wewnętrzną PP na terenie Gdyni poprzez nadanie komisariatom numerów.

W 1938 r. struktura gdyńskiej policji wyglądała następująco: Komenda Miejska (której podlegały Wydział Śledczy, Komisariat I, Komisariat II, Komisariat III z posterunkami Gdynia-morze i Gdynia-szosa), Komisariat IV, Posterunek Gdynia-Chylonia (ul. Chylońska 76), Posterunek Kolejowy, Posterunek Gdynia-Witomino (ul. Poprzeczna 9) i Posterunek Gdynia-Grabówek.

Od 1929 r. w sekcji obyczajowej PP w Gdyni pojawiły się policjantki. Stan osobowy wahał się od 127 funkcjonariuszy w 1930 r. do 280 funkcjonariuszy w 1939 r.

Pierwszym komendantem miejskim PP został Władysław Głuchowski, który od 10.04.1935 r. sprawował funkcję kierownika I Komisariatu PP. Głuchowski szefował gdyńskiej policji do śmierci we wrześniu 1938 r.

Do 25.02.1939 r. obowiązki komendanta sprawował podkom. Piotr Okoński. Po nim –do końca działalności PP w Gdyni we wrześniu 1939 r. – komendantem miejskim był nadkom. Józef Bernard Ostrowski.

Posterunki i komisariaty – warunki lokalowe

Początkowo gdyńska policja miała dość trudne warunki lokalowe. Część posterunków i komisariatów mieściła się w budynkach prywatnych, o różnym stopniu zniszczenia. Posterunek w Chyloni raportował w 1921 r. o tym, że budynek nie był remontowany od 1912 r. i przeciekał dach. Sytuacja poprawiała się sukcesywnie wraz z rozbudową Gdyni i powiększaniem stanu personalnego PP na terenie miasta. O ile w 1933 r. Komisariat Główny PP mieścił się w gmachu Komisariatu Rządu wraz z Wydziałem Śledczym i mieszkaniem służbowym kierownika Komisariatu, to w 1936 r. w planie inwestycyjnym przewidziano nowy budynek dla Komisariatu Głównego wraz z I Komisariatem, Wydziałem Śledczym, koszarami, mieszkaniami służbowymi, aresztem i garażami. Ostatecznie Komisariat Główny PP w Gdyni miał siedzibę przy ul. Mościckich 43 wraz z garażem oraz pobliskim aresztem policyjno-gminnym w podwórzu przy ul. Starowiejskiej.

W 1934 r. przystąpiono do budowy aresztu przy posterunku na Witominie, jak to określono „ze względu na stan bezpieczeństwa tej dzielnicy miasta zamieszkałej przez element awanturniczy”.

W krajobraz miasta wpisały się również Domy Policyjne (I i II) mieszące się w Chyloni, łączące funkcje służbowe z mieszkalnymi.

Społeczność policyjna

Na terenie miasta PP zaznaczała swoją obecność nie tylko poprzez realizację zadań operacyjno-porządkowych, lecz również przez stowarzyszenie Rodzina Policyjna, w którym działały głównie żony funkcjonariuszy.

W 1929 r. utworzony został Policyjny Klub Sportowy Miasta Gdyni. W 1931 r. Komenda Miejska otrzymała 2 samochody. Specyfika służby w mieście portowym sprawiała, że na wyposażeniu PP w Gdyni znajdowała się łódź motorowa Dunajec (będąca w 1924 r. na ewidencji posterunku na Oksywiu).

Z biegiem czasu oprócz patroli wodnych i pieszych policjanci gdyńscy patrolowali teren na rowerach, od 1932 r. motocyklem z przyczepką.

Święto swoje obchodzili do 1925 r. w sierpniu, od 1926 r. – 11 listopada, razem z obchodami Święta Niepodległości, a komendanci wyznaczali do defilady oddziały zwarte pod dowództwem oficera w sile co najmniej plutonu w pełnym ekwipunku bojowym z hełmami.

Posterunki w 1938 r.

Posterunki w 1938 r.: dworzec kolejowy, Kamienna Góra (ul. Piotra Skargi 14), Chylonia (ul. Chylońska 76), Oksywie (ul. Oksywska 19a), Witomino (ul. Poprzeczna 9), budka na przejściu granicznym w Kolibkach, wartowania (ul. Pomorska 22), wartownia na Grabówku - Schronisko Miejskie, wartownia na Dworcu Morskim. We wrześniu 1939 r. stan personalny PP w Gdyni został podporządkowany dowództwu Lądowej Obrony Wybrzeża i spełniał rolę żandarmerii wojskowej.

autor: Piotr Semków (2006 r.)