Oficerska Szkoła Marynarki Wojennej
Oficerska Szkoła Marynarki Wojennej [OSMW] w Gdyni została utworzona w 1946 r. na Oksywiu, by kształcić oficerów Marynarki Wojennej. Początkowo nauka trwała 3 lata, później 4, a program łączył zajęcia teoretyczne z praktyką na okrętach. Kadrę stanowili początkowo polscy oficerowie i wykładowcy cywilni, następnie również oficerowie radzieccy, co wpłynęło na organizację szkoły według wzorców ZSRR. Szkoła dysponowała żaglowcem Iskra i okrętem Zetempowiec. W 1952 r. wprowadzono fakultety i rady naukowe, a w 1955 r. przekształcono ją w Wyższą Szkołę Marynarki Wojennej. Do 1963 r. dyplomy ukończenia uzyskały 873 osoby.
Powstanie i organizacja OSMW
Oficerska Szkoła Marynarki Wojennej w Gdyni (1946-1955) została zorganizowana zimą 1946 r. w koszarach Marynarki Wojennej na Oksywiu (zbudowanych w latach 1924-1928). W 1947 r. czasowo zajmowała budynek przedwojennego Szpitala MW przy obecnej ul. Jana Grudzińskiego. Powołana została przez naczelnego dowódcę Ludowego Wojska Polskiego marsz. Michała Żymierskiego i podjęła działalność 20 lutego. Miała kształcić oficerów Marynarki Wojennej na wydziale morskim i wydziale technicznym w cyklu 3-letnim.
Rekrutacja i system nauczania
Według wstępnych założeń kandydaci do szkoły mieli legitymować się ukończeniem liceum oraz zdać egzamin konkursowy z języka polskiego i matematyki z zakresu szkoły średniej. W kwietniu 1947 r., z uwagi na brak kandydatów z pełnym średnim wykształceniem, ustalony został 4-letni okres nauczania. Przyjmowano kandydatów, którzy ukończyli szkołę podstawową oraz zdali egzamin z geografii i matematyki. Rok szkolny dzielił się na 2 okresy: 8-miesięczny czas nauki teoretycznej i 3 miesiące pływania na okrętach bojowych lub szkolnych. 4-letni tok nauki według przedstawionych zasad obowiązywał do 1959 r.
Kadra dydaktyczna i wpływy radzieckie
Do 1950 r. komenda szkoły zatrudniała wykładowców spośród oficerów Dowództwa Marynarki Wojennej i pracowników naukowych uczelni cywilnych Trójmiasta, zwłaszcza Politechniki Gdańskiej. W listopadzie 1949 r. część pierwszych absolwentów OSMW skierowana została na stanowiska wykładowców. Trwający od 1948 r. proces zwalniania z Sił Zbrojnych oficerów wyszkolonych przed wojną spowodował, że jesienią 1949 r. komenda szkoły i Dowództwo Marynarki Wojennej zwróciły się do MON o skierowanie do dyspozycji OSMW oficerów radzieckich. Objęli oni część stanowisk kierowniczych i prowadzili zajęcia z podchorążymi do listopada 1954 r. Później, do listopada 1956 r., był już tylko radziecki doradca komendanta szkoły. Wpłynęło to na zapoczątkowanie kolejnych zmian organizacyjnych, w wyniku których proces dydaktyczny, struktura szkoły a nawet umundurowanie podchorążych, zaczerpnięto ze wzorów obowiązujących w szkołach tego rodzaju istniejących w ZSRR.
Promocje i okręty szkolne
25.09.1949 r. odbyła się pierwsza promocja 28 słuchaczy kursu wyższego wydziału pokładowego połączona z uroczystością wręczenia sztandaru dla OSMW. 26.07.1948 r. szkoła otrzymała remontowany od lipca 1947 r. żaglowy okręt szkolny Iskra, będący własnością MW od 1927 r., a w lipcu 1951 r. kolejny okręt szkolny Zetempowiec (przemianowany w 1957 r. na Gryf).
Zmiany organizacyjne w latach 1952–1955
Zasadnicze zmiany organizacyjne nastąpiły w 1952 r.: utworzono 2 fakultety – pokładowy i techniczny, cykle przedmiotowe zostały przekształcone w katedry. 1.12.1952 r. powołano Radę Naukową OSMW i rady naukowe fakultetów. Gdy państwowe szkoły morskie przekształcono w technika morskie, utworzono przy nich sekcje wojskowe podporządkowane dowódcy MW, które realizowały szkolenie wojskowo – morskie wzorując się na studiach wojskowych cywilnych uczelni wyższych.
Przekształcenie w Wyższą Szkołę Marynarki Wojennej
W lipcu 1955 r., na bazie OSMW, której działalność była kontynuowana, ponieważ dalej kształcono podchorążych przyjętych w latach 1952-1954, została utworzona Wyższa Szkoła Marynarki Wojennej. Nadal jednak szkolono w niej według programów OSMW oficerów i podoficerów wojsk lądowych oraz wcześniej przyjętych do niej podchorążych, którzy uzyskali mierne oceny – aż do 1963 r.
Absolwenci i znaczenie szkoły
W latach 1946-1963 dyplomy OSMW upoważniające absolwentów do studiów w akademiach wojskowych polskich i zagranicznych oraz cywilnych uczelniach wyższych uzyskały 873 osoby.
Komendanci OSMW
· Komendantami OSMW byli:
· kmdr por. Stanisław Mieszkowski (1946-1947),
· kmdr por. Adam Rychel (1947-1948),
· kmdr Robert Satanowski (1948-1949),
· kmdr Wiktor Rukiewicz (1949-1951),
· kmdr Mikołaj Rożkow (1951-1954),
· kmdr por. Stanisław Leszczyński (1954-1958).
autor: Walter Pater (2006 r.)
