ORP Błyskawica

Okręt muzeum, jest najstarszym niszczycielem na świecie i jednym z niewielu zachowanych okrętów, które brały udział w II wojnie światowej. Jego okrętem bliźniaczym był ORP Grom.

ORP Błyskawica.

Historia

Zbudowany został w latach 1935-1937 w angielskiej stoczni John Samuel White & Co. Ltd. w Cowes na wyspie Wight.

Wyporność 1,975 tys. (2,44 tys.) t, uzbrojenie: 7 dział 120 mm Bofors wz. 35, 4 działa przeciwlotnicze 40 mm Bofors wz. 36,8 przeciwlotnicze 13,2 mm nkm Hotchkiss, 6 wyrzutni torped 533 mm, 2 wyrzutnie bomb głębinowych, 2 miotacze bomb głębinowych, 60 min.

Po przezbrojeniu latem 1941 r.: 8 działa 102 mm; 4 działa przeciwlotnicze 40 mm; 4 działa 20 mm; 4 miotacze bomb głębinowych; 2 wyrzutnie bomb głębinowych.

Po przezbrojeniu wiosną 1942 r.: zamiast 6 – 4 wyrzutnie torpedowe. Maszyny: dwa zespoły turbin parowych o mocy 54 tys. KM, prędkość 39 (42) w, zasięg 3,5 tys. Mm przy 15 w, 1,4 tys. przy 25 w, wymiary 114 × 11,3 × 3,3 (4,3) m, załoga 190 osób.

Zwodowany został 1.10.1936 r. Polską banderę wojenną podniesiono 25.11.1937 r., a 1 grudnia tego roku pierwszy raz wszedł do portu w Gdyni.

Do II wojny światowej należał do dywizjonu kontrtorpedowców. W wyniku zrealizowania planu operacyjnego Peking przed wybuchem wojny dywizjon (z wyjątkiem niszczyciela Wicher) skierowany został do Wielkiej Brytanii. W latach wojny walczył pod operacyjnym dowództwem brytyjskim w składzie Polskiej Marynarki Wojen­nej korzystającej z baz Wielkiej Brytanii. Na przełomie lat 1939/1940 przeszedł remont w celu poprawienia stateczności.

W czasie wojny przepłynął 150 tys. Mm, eskortował 83 konwoje, uczestniczył w 108 patrolach i operacjach morskich, brał udział w zniszczeniu 2 i uszkodzeniu 6 okrętów nawodnych oraz zniszczeniu 2 statków handlowych przeciwnika, uszkodził 3 okręty podwodne i zestrzelił 4 samoloty na pewno i 2 prawdopodobnie. Trzykrotnie uległ uszkodzeniom podczas wypełniania zadań bojowych.

Wrócił do kraju 4.07.1947 r. Przez 20 lat eksploatowany był jako klasyczny niszczyciel. Dwukrotnie przezbrajany pełnił funkcję okrętu flagowego, w służbie do jesieni 1975 r. Po pokojowym etapie służby od 1.05.1976 r. zastąpił Burzę jako okręt muzeum.

28.06.1987 r., po 50 latach służby, okręt został odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari. Cumuje przy nabrzeżu Pomorskim. Jednocześnie pełni funkcje reprezentacyjne dla Dowództwa Marynarki Wojennej. Na pokładzie odbywają się różne uroczystości i ceremonie. Tradycją stały się przeprowadzane na nim promocje absolwentów szkół i uczelni Marynarki Wojennej oraz wręczanie nominacji i odznaczeń. Na jego pokładzie odbywają się też pasowania na pierwszoklasistów, przyrzeczenia harcerskie i inne uroczystości. Codzienne życie okrętu i towarzyszące mu elementy ceremoniału morskiego oraz regulaminu służby okrętowej: podnoszenie i opuszczanie bandery, wybijanie szklanek, witanie i żegnanie przy trapie oficerów oraz przełożonych, dzieje się na oczach widzów.

Ekspozycja na okręcie i trasa zwiedzania stanowią ilustrację elementów budownictwa okrętowego oraz warunków życia i służby. Wystawa o powierzchni 170 m² pokazuje historię polskiej obecności na morzach oraz dzieje Marynarki Wojennej. Na po­kładzie można podziwiać historyczne uzbrojenie artyleryjskie i broni podwodnej, a we wnętrzu – przedziały maszynowo-kotłowe, fragmenty pomieszczeń załogi i radiostację oraz corocznie zmienianą wystawę ukazującą dzieje oręża polskiego na morzu. Jej głównymi elementami są zwykle modele okrętów, broń palna i bia­ła, mundury, odznaczenia, bandery, proporce i inne znaki Marynarki Wojennej, obrazy, fotografie i różne dokumenty, elementy uzbrojenia, wyposażenia oraz roz­maite pamiątki. Każdego roku odwiedza go ok. 120 tys. osób.

autor: Walter Pater (2006 r.)