Mohuczy Aleksander
Mohuczy Aleksander (1896–1962) – komandor Marynarki Wojennej, dowódca Dywizjonu Okrętów Podwodnych i zastępca dowódcy Marynarki Wojennej. Służył początkowo w rosyjskiej flocie, a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości wstąpił do Marynarki Wojennej, uczestnicząc w wojnie polsko-bolszewickiej. Ukończył specjalistyczne szkolenia we Francji i był jednym z pionierów polskiego broni podwodnej. W kampanii 1939 r. dowodził Dywizjonem Okrętów Podwodnych. Po wojnie uczestniczył w misji przejęcia polskich okrętów internowanych w Szwecji. Pełnił wysokie funkcje dowódcze, m.in. zastępcy dowódcy Marynarki Wojennej, lecz w 1949 r. został zmuszony do odejścia ze służby. Odznaczony wieloma polskimi i zagranicznymi orderami.
Wczesne lata i edukacja
Urodził się 12.09.1896 r. na Witebszczyźnie, w miejscowości Wytygiera. Ojciec (inżynier komunikacji) był Polakiem, matka Rosjanką. W 1912 r. wstąpił do Morskiego Korpusu w Petersburgu.
Służba w rosyjskiej marynarce
W lipcu 1915 r. w stopniu gardemarina skierowany został do służby na okrętach Floty Bałtyckiej. W maju 1917 r. mianowany miczmanem brał udział w I wojnie na kontrtorpedowcu Pobieditiel. Po rewolucji październikowej pozostał przez kilka miesięcy w czynnej służbie w Czerwonej Flocie, ale latem 1918 r. wyjechał do Polski.
Początki służby w Polskiej Marynarce Wojennej
W grudniu 1918 r. przyjęty został do Marynarki Wojennej jako porucznik marynarki i otrzymał przydział do Komendy Portu Wojennego najpierw w Modlinie, potem do Floty Pińskiej, a następnie Wiślanej. Jako dowódca statków Warta i Sikorski brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej.
Szkolenie i służba we Francji
W lutym 1927 r. skierowany został na studia oraz staż do Francji, do Ecole de Navigation Sous-Marine. Po powrocie objął kierownictwo klasy łodzi podwodnych w Szkole Specjalistów Morskich, potem dowodził torpedowcem Kujawiak, a w 1928 r. ponownie wysłano go do Tulonu jako instruktora na kurs podoficerski w Szkole Podwodnego Pływania, utworzonej specjalnie dla Polskiej Marynarki Wojennej.
Służba w kraju i dowodzenie okrętami podwodnymi
W grudniu 1934 r., po 6 latach pływania na okrętach podwodnych, przeniesiono go do Warszawy na stanowisko kierownika wydziału ogólnego Kierownictwa Marynarki Wojennej, a w latach 1936-1939 był dowódcą Dywizjonu Okrętów Podwodnych i z bazy na Helu kierował działaniami poszczególnych okrętów w kampanii wrześniowej.
Niewola i powrót do służby po wojnie
Po kapitulacji Helu dostał się do niewoli, z której wyszedł dopiero w kwietniu 1945 r. i zgłosił do służby w Marynarce Wojennej. Wszedł w skład kilkuosobowej misji specjalnej, która pod przewodnictwem kmdr Jerzego Kłossowskiego wyjechała do Szwecji by przejąć internowane w 1939 r. 3 okręty podwodne (Sęp, Ryś i Żbik) oraz Dar Pomorza. Kmdr A. Mohuczy objął dowództwo nad wszystkimi okrętami, równocześnie dowodząc Rysiem.
Lata powojenne – służba i przejście w stan spoczynku
Półtora roku był dowódcą Dywizjonu Okrętów Podwodnych, potem powołano go na zastępcę dowódcy MW [Marynarka Wojenna] ds. Administracyjno-Technicznych. Na stanowisku tym pozostał do 30.08.1949 r., kiedy wobec narastającej wrogości do oficerów o rodowodzie „sanacyjnym” i „burżuazyjnym”, wystąpił o zwolnienie ze służby.
Odznaczenia i działalność po przejściu na emeryturę
Odznaczony był medalem Polska Swemu Obrońcy, medalem za Wojnę 1918-1921, medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Zwycięstwa i Wolności, Medalem za Odrę, Nysę, Bałtyk, Krzyżem Grunwaldu (III klasy), Orderem Odrodzenia Polski (IV klasy) oraz szwedzkim Orderem Miecza i francuskim Orderem Legii Honorowej.
Emeryturę otrzymał tak niską, że początkowo przeniósł się na wieś, by pomagać synowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, a po jego likwidacji w 1951 r. zatrudnił się z warsztatach Zasadniczej Szkoły Budowy Okrętów jako instruktor zawodu.
Rodzina
Był stryjecznym bratem Adama Mohuczego, bratem Borysa.
Zmarł 17.05.1962 r. w Gniewie, pochowany został na cmentarzu Witomińskim.
autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)
