Milicja Obywatelska
Władze tzw. porządku publicznego rozpoczęły działalność na terenie Gdyni na podstawie dekretu PKWN z 7.10.1944 r. o milicji obywatelskiej. Komenda Miejska Milicji Obywatelskiej [KM MO] w Gdyni powstała ok. 15.04.1945 r. (w maju 1945 r. powstał niezależny od KM MO III Komisariat Morskiej Milicji Obywatelskiej).
Historia
W połowie 1945 r. utworzono na terenie Gdyni 10 Komisariatów Miejskich MO. W strukturze tej zachodziły częste zmiany organizacyjne i personalne. Pod koniec sierpnia 1945 r. X Komisariat MO Stare Obłuże i VIII Komisariat MO Oksywie połączono i przeniesiono w inne miejsce – z powodu małej ilości mieszkańców na podległych terenach. W związku z tym w Nowym Obłużu utworzono VIII Komisariat (Kolonia Obłuże), który łączył administracyjnie Stare i Nowe Obłuże oraz Oksywie.
W tym samym roku utworzono Komendę Rejonu Morskiego MO, na czele której stał por. Borys Bronikowski. W czerwcu 1945 r. liczba funkcjonariuszy MO w Gdyni wynosiła 734 osoby. Po weryfikacji dokonanej we wrześniu 1945 r. zwolniono 277 osób. Od stycznia do sierpnia nastąpiły dalsze zmiany: utworzono 5 Komisariatów Miejskich (62 osoby), Komisariat Portowy MO (145 osób), Posterunek Kolejowy (10 osób), Pluton Operacyjny (31 osób), oraz areszt (6 osób).
W 1946 r. poszczególne jednostki mieściły się pod następującymi adresami: I Komisariat – ul. Św. Wojciecha 7; Komisariat Portowy – ul. Chrzanowskiego 6; Pluton Operacyjny – ul. Św. Wojciecha 7; II Komisariat – ul. Lipowa 23; III Komisariat Chylonia –ul. Chylońska 50; IV Komisariat Orłowo – Szosa Gdańska 216; V Komisariat Obłuże – ul. Rzemieślnicza 5; Posterunek MO Witomino – ul. Poprzeczna 3; Posterunek MO Grabówek – ul. Morska 112; Posterunek Kolejowy – pl. Konstytucji (Dworzec PKP).
Pierwszym komendantem był od połowy kwietnia 1945 r. por. Juliusz Sitkowski, od sierpnia 1945 – mjr Marcin Kaczmarczyk (z zawodu rolnik), który wkrótce zdezerterował z zajmowanego w organach stanowiska. Na jego miejsce mianowano 1.01.1946 r. kpt. Mikołaja Wesołowskiego, który był komendantem do 3.04.1947 r.
W październiku 1946 r. ogłoszono werbunek do MO: „zgłaszający się powinny wykazać: obywatelstwem polskim, nieskazitelną przeszłością, pochodzeniem socjalnym: robotniczym, chłopskim lub z inteligencji pracującej, umiejętnością czytania, pisania i rachowania, wiekiem od 20 do 35 lat, demokratycznymi przekonaniami popartymi odpowiednimi referencjami, odpowiednim stanem zdrowia” („Dziennik Bałtycki” 5.10.1946 r.). W 1953 r. Milicja Obywatelska rekrutowała się przeważnie z robotników i małorolnych chłopów.
W 1955 r. doszło do kolejnej reorganizacji, zmieniono również struktury komisariatów, tworząc 4 Komisariaty Miejskie MO.
W 1957 r. zatwierdzono przy KM MO Gdynia etat Referatu do Spraw Bezpieczeństwa.13.07.1957 r. utworzono Komisariat Kolejowy MO.
W latach 70. dwukrotnie reorganizowano Komendę Miejską MO. Od 1.06.1975 w skład KM MO wchodziły następujące piony: kierownictwo, grupa dyżurnych, grupa inspektorów, wydział kryminalny, wydział dochodzeniowy, wydział do walki z przestępstwami gospodarczymi, referat techniki kryminalnej, wydział prewencji, wydział ruchu drogowego, referaty – ogólny i gospodarczy, sekcja łączności, kompania patroli zmotoryzowanych i pogotowia MO, grupa ochrony aresztu, ambulatorium oraz 8 komisariatów (w poszczególnych dzielnicach miasta, Komisariat Portowy i Komisariat Kolejowy MO).
W grudniu 1970 r. gdyńskie oddziały MO wraz z posiłkami zewnętrznymi pacyfikowały miasto. Podczas stanu wojennego w 1981 r. załogi komisariatów MO z terenu Gdyni uczestniczyły w akcjach internowania działaczy Solidarności.
autor: Piotr Semków (2006 r.)
