Marchlewski Tadeusz

Marchlewski Tadeusz (1892-1967) – kupiec i przedsiębiorca, czołowy organizator związków kupieckich na Pomorzu i prezes Związku Towarzystw Kupieckich. Poseł na Sejm w latach 1935-1938. 2-krotnie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi i mianowany Kawalerem Orderu Odrodzenia Polski.

• 
  Tadeusz Marchlewski.

Lata 1892-1934

Urodził się 14.10.1892 r. w Poznaniu, ojciec Leonard był zegarmistrzem i jubilerem. Skończył Gimnazjum im Marii Magdaleny w Poznaniu, potem odbył praktykę w rodzinnej firmie Marchlewski – Zawacki w Grudziądzu, której współwłaścicielem był jego stryj. W 1911 r. pojechał na studia do Wyższej Szkoły Handlowej w Berlinie.

Studia przerwała I wojna, w październiku 1914 r. powołany został do pruskiego wojska i wcielony do sztabu armii na wschodzie jako tłumacz. W grudniu 1918 r. wrócił do Poznania i wziął udział w pierwszej fazie Powstania Wielkopolskiego (jako członek załogi Bazaru), a potem za zgodą przełożonych wyjechał do Grudziądza. W następnym roku przejął kierownictwo rodzinnej firmy, uczestniczył w powołaniu Towarzystwa Kupców Samodzielnych w Grudziądzu, był organizatorem Ogólnokupieckiego Zjazdu z całego Pomorza, a. 27.11.1919 r. na Zjeździe Konstytucyjnym Delegatów Zrzeszeń wybrany został prezesem Związku Towarzystw Kupieckich na Pomorzu. W 1920 r. przewodniczył Kupieckiemu Komitetowi Obrony Kraju i chwalebnie zasłużył się na tym polu.

Lata 1934-1945

Do Gdyni przeniósł się w 1935 r. i tu w Izbie Przemysłowo-Handlowej jako zarządzający wiceprezes odpowiedzialny był za sprawy handlu zagranicznego i wewnętrznego oraz stosunki z WMG [Wolne Miasto Gdańsk]. By uniezależnić nasz handel od WMG współtworzył polskie prywatne firmy handlu zagranicznego oparte na udziałach członkowskich.

W latach 1935-1938 był posłem na Sejm, od 1937 r. pełnomocnikiem Obozu Zjednoczenia Narodowego na Pomorze. Na kilka dni przed wybuchem wojny wojewoda pomorski Raczkiewicz wezwał go do Torunia na stanowisko doradcy ekonomicznego, ale było już za późno na jakieś działanie.

Wyjechał więc do Krakowa, gdzie Kongregacja Krakowska powierzyła mu objęcie opróżnionego stanowiska naczelnego dyrektora Hurtowni Kupców Polskich, pierwszej i największej w Polsce spółdzielni kupieckiej. Hurtownia przez całą wojnę pełniła działalność zarówno legalną jak i konspiracyjną.

Po 1945 r.

Do Gdyni dotarł już 10.04.1945 r. i pracował nad restytuowaniem Związku i Izb Przemysłowo-Handlowych. Na zjeździe Związku Towarzystw Kupieckich, który odbył się w Bydgoszczy 2.09.1945 r. został wybrany prezesem. Podobnie było na zjeździe kupiectwa województwa gdańskiego 9.12.1945 r. Siedzibą Związku została Gdynia.

„Bitwa o handel” wydana przez PRL prywatnym właścicielom skończyła się likwidacją ok. 90% sklepów i przedsiębiorstw, a pozostałe włączone zostały przymusowo do Związku Zrzeszeń Prywatnego Handlu i Usług Województwa Gdańskiego całkowicie podporządkowanego administracji Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. T. Marchlewski – choć w 1962 r. wybrano go honorowym prezesem Rady Naczelnej tego ciała – nie odgrywał już praktycznie żadnej roli.

Przed wojną opublikował prace: Udział handlu pomorskiego w handlu zagranicznym i Połowy i handel śledziami.

Odznaczony był złotym Krzyżem Zasługi (1928 r. i 1938 r.), w 1937 r. mianowany Kawalerem Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 15.03.1967 r., spoczywa na cmentarzu Witomińskim.

autorka: Wiesława Kwiatkowska (2006 r.)