Manitius Gustaw
Manitius Gustaw (1880-1940). Duchowny, założyciel polskiego zboru ewangelickiego w Gdyni. Został wraz z działaczami Polskiego Związku Zachodniego aresztowany 9.10.1939 r. przez Gestapo w Poznaniu, osadzony w tamtejszym więzieniu przy ul. Młyńskiej, a od grudnia w Forcie VII, gdzie został bestialsko zamordowany przez pijanych strażników.
Życiorys
Urodził się 7.02.1880 r. w Konstantynowie Łódzkim, był synem tamtejszego pastora Zygmunta Ottona i Zofii z d. Ehlert, a wnukiem ks. Karola Gustawa Manitiusa, generalnego superintendenta Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Warszawie. Ukończył gimnazjum męskie w Łodzi, w latach 1901-1906 studiował w Dorpacie (obecnie Tartu w Estonii), gdzie był współzałożycielem i członkiem Koła Teologów Polskich. 10.02.1907 r. został w Warszawie ordynowany na duchownego.
Był wikariuszem w parafii Świętej Trójcy w Łodzi, w Lipnie i Osówce oraz Zduńskiej Woli, gdzie od 1911 r. był proboszczem. Podczas I wojny światowej niósł pomoc miejscowemu społeczeństwu oraz zasłużył się przy polonizacji szkolnictwa; w Państwowym Gimnazjum im. Kazimierza Wielkiego wykładał religię i historię. Wzniósł kościelny dom starców poświęcony w 1923 r.
W 1924 r. wybrany proboszczem polskiego zboru ewangelicko-augsburskiego w Poznaniu, od końca następnego roku obsługiwał również filialny zbór w Lesznie. Od 1937 r. był seniorem diecezji wielkopolskiej oraz członkiem synodu.
W odpowiedzi na starania Adolfa Martensa 5.05.1931 r. został powołany przez konsystorz na organizatora polskiego zboru ewangelicko-augsburskiego w Gdyni, aktywnie uczestnicząc w pracach miejscowego komitetu. Wygłosił kazanie podczas inauguracyjnego nabożeństwa i do 18 października pozostawał administratorem.
Podczas II wojny światowej wraz z działaczami Polskiego Związku Zachodniego w Poznaniu został aresztowany przez Gestapo 9.10.1939 r., osadzony w tamtejszym więzieniu przy ul. Młyńskiej, a od grudnia w Forcie VII, gdzie został bestialsko zamordowany przez pijanych strażników, prawdopodobnie w nocy 28/29.01.1940 r. (w okupacyjnych księgach Urzędu Stanu Cywilnego jako przyczynę śmierci z datą 1.02.1940 r. podano „osłabienie obiegu krwi”).
Był żonaty z Marią, córką pastora Oskara Kleindiensta. Mieli 3 synów: Jana, Leona i Zdzisława (1922-1985; inż. elektryk, docent Politechniki Gdańskiej). Jan i Leon walczyli w Wojsku Polskim na Zachodzie, Zdzisław w szeregach AK [Armia Krajowa]. Maria Manitiusowa została z najmłodszym synem wysiedlona do Skarżyska, gdzie brała udział w tajnym nauczaniu młodzieży. Później, do wybuchu powstania przebywała w Warszawie. Po wojnie mieszkała w Poznaniu, a następnie w Gdańsku, gdzie pracowała w oświacie dla dorosłych i w bibliotece Technikum Budowy Okrętów. Zmarła w 1966 r.
autor: Jerzy Domasłowski (2006 r.)
