Jurkowski Adam

Jurkowski Adam (1885-1953) – profesor farmacji stosowanej Uniwersytetu Poznańskiego, właściciel apteki w Gdyni.

• 
  Skwer Kościuszki, w jednej z kamienic po lewej stronie mieściła się apteka dr Adama Jurkowskiego.

Życiorys

Urodził się 23.12.1885 r. w Bolesławiu koło Woli Radłowskiej, w powiecie tarnowskim. Ojciec był organistą i właścicielem młyna. Gimnazjum ukończył w Tarnowie, po odbyciu praktyki aptekarskiej w Szczucinie i Bieczu zapisał się na studia farmaceutyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim [UJ]. W 1910 r. otrzymał dyplom. Po odbyciu studiów uzupełniających na Wydziale Filozoficznym UJ, objął stanowisko pierwszego asystenta w Katedrze Farmakologii i Farmakognozji UJ.

Przez 9 lat pracował w aptekach, a po wybuchu I wojny światowej w 1914 r. współuczestniczył w organizowaniu pierwszej apteki oddziałów zbrojnych Towarzystwa Strzelec w Krakowie i w 1915 r. uzyskał prawo do samodzielnego kierowania apteką publiczną.

Niedługo potem został powołany i wcielony do armii austriackiej. Po wojnie, od 1.11.1918 r. do połowy marca 1919 r. służył w Wojsku Polskim, pracując w aptekach wojskowych. Potem odszedł do cywila, ale gdy wybuchła wojna polsko-bolszewicka, wstąpił na ochotnika do wojska.

Do rezerwy przeszedł w stopniu porucznika i zamieszkał w Poznaniu, gdzie objął asystenturę w nowopowstałym Zakładzie Chemii Organicznej Wydziału Filozoficznego Wszechnicy Piastowskiej. Był adiunktem, a w praktyce także organizatorem Zakładu Farmacji Stosowanej. W 1924 r. Rada Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Uniwersytetu Poznańskiego powołała go na stanowisko zastępcy profesora farmacji stosowanej, w 1927 r. obronił pracę habilitacyjną.

W 1930 r. otworzył własną aptekę w Gdyni, był bowiem entuzjastą morza i budowy Gdyni, do której przyjeżdżał regularnie już od 1924 r. Otrzymawszy koncesję, uruchomił Aptekę dr Jurkowskiego w wynajętym lokalu, w domu Bentera przy Skwerze Kościuszki 20. Zatrudniał farmaceutów – głównie własnych asystentów, którzy chętnie godzili się na pracę w Gdyni. Na zapleczu apteki był pokój, z którego profesor korzystał w czasie comiesięcznych 2-, 3-dniowych pobytów.

W 1938 r. postawił z dochodów przynoszonych przez aptekę 6-kondygnacyjną kamienicę według projektu inż. Zbigniewa Kupca (wykonawcą był inż. Leon Mazalon), przy Skwerze Kościuszki 16 – i całą wynajął. Miały tu m.in. swoje biura: Polska Agencja Telegraficzna i Towarzystwo Połowów Dalekomorskich Mewa.

Zmobilizowany pod koniec sierpnia 1939 r., poszedł do wojska po raz czwarty – pełnił służbę jako kierownik apteki szpitala ewakuacyjnego w Łodzi, kończąc szlak bojowy we Lwowie. Gdy po wkroczeniu armii sowieckiej szpital został przekazany cywilnym władzom Lwowa, zdecydował się na ucieczkę do Generalnej Guberni. W grudniu 1939 r. przekroczył zieloną granicę, przeprawiając się przez San. Kąpiel w lodowatej wodzie pogorszyła jego stan zdrowia (cierpiał od pewnego czasu na artretyzm stawowy). Udało mu się – poprzez Czerwony Krzyż i Radę Główną Opiekuńczą - odszukać rodzinę wysiedloną z Poznania przez Niemców w listopadzie 1939 r. Postarał się o pracę w krakowskiej aptece – najpierw jako zarządca, potem dzierżawca. Wiele miesięcy spędził jednak w szpitalu, lecząc zapalenie stawów.

Natychmiast po zakończeniu wojny wrócił do Poznania na swe dawne stanowisko profesora farmacji stosowanej. Uruchomił także gdyńską aptekę. Z synem zamieszkał w Poznaniu, żona z córką – w Gdyni, by obronić choć część kamienicy przez apetytem Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego, który tam się rozgościł. 6 lat później aptekę stracił po raz drugi – została upaństwowiona.

W styczniu 1951, ulegając postępującej chorobie, opuścił uniwersytet, przeszedł w stan spoczynku i przeniósł się do Gdyni. Zmarł 18.09.1953 r., pochowany został na cmentarzu Witomińskim.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)