Jarzębowski Jan

Jarzębowski Jan ps. Okoń (1898-1974). Był komendantem Inspektoratu Wybrzeże Armii Krajowej. Brał udział w walkach o Gdynię jako dowódca 3. kompanii strzeleckiej w I Gdyńskim Batalionie Obrony Narodowej. W 1940 r. nawiązał kontakt z grupą konspiracyjną kierowaną przez nauczyciela Alojzego Sochę. Został kierownikiem wojskowym rozwijającej się organizacji. Prowadził szkolenie wojskowe dla członków Gryfa Pomorskiego oraz przygotowywał akcje sabotażowe i dywersyjne, które sporadycznie przeprowadzano w Gdyni i okolicy. W 1942 r. aresztowany, przewieziony do obozu Stutthof i osadzony jako więzień policyjny.

• 
  Jan Jarzębowski.
• 
  Jan Jarzębowski.

1898-1939

Urodził się 21.09.1898 r. we Wrockach koło Golubia, ojciec był krawcem. W 1909 r. rozpoczął naukę w Collegium Marianum w Pelplinie. Od 1911 r. mieszkał w Brodnicy i kontynuował naukę w brodnickim gimnazjum, gdzie był członkiem tajnego związku filomackiego. Powołany do wojska niemieckiego, został ranny na froncie zachodnim; 15.12.1918 r. zdezerterował. Wcielony do 33. pp. [pułk piechoty] w Łomży brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Ciężko ranny we wrześniu 1920 r., mianowany podporucznikiem. W następnych latach służył w KOP [Korpus Ochrony Pogranicza], od 1937 r. w Gdyni, gdzie w stopniu kapitana był instruktorem w komendzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego.

1939-1945

Zmobilizowany w sierpniu 1939 r., brał udział w walkach o Gdynię jako dowódca 3. kompanii strzeleckiej w I Gdyńskim Batalionie Obrony Narodowej. „W działaniu wyróżniał się trafną decyzją, spokojem i pewnością siebie, czym bardzo wpływał na ducha żołnierzy. Doskonały żołnierz frontowy i opanowany w boju dowódca” – wspominali podwładni (Gdynia 1939).

Ciężko ranny 15.09.1939 r., dostał się do niewoli, skąd został zwolniony z powodu trwałego inwalidztwa i wrócił do Gdyni w początkach 1940 r. Zamieszkał w Orłowie przy ul. Kiejstuta jako jeden z nielicznych oficerów zawodowych przebywających na Pomorzu w czasie okupacji. Wiosną 1940 r. nawiązał kontakt z utworzoną w grudniu 1939 r. grupą konspiracyjną kierowaną przez nauczyciela A. Sochę, która prawdopodobnie stanowiła gdyńską komórkę Orła Białego lub TO [Tajna Organizacja] Gryf Kaszubski (Gryf Pomorski).

Został kierownikiem wojskowym stosunkowo prężnie rozwijającej się organizacji. Prowadził szkolenie wojskowe oraz przygotowywał akcje sabotażowe i dywersyjne, które sporadycznie przeprowadzano w Gdyni i okolicy. Poprzez Sochę nawiązał kontakt z komendą gminną TO Gryf Kaszubski w Sierakowicach, gdzie prowadził szkolenie wojskowe członków Gryfa. Latem 1942 r. nawiązał kontakt z Józefem Olszewskim, komendantem Podokręgu Morskiego AK [Armia Krajowa] w Gdyni, prowadzącym akcję scaleniową. Jako oficer WP [Wojsko Polskie] oddał się do jego dyspozycji i został komendantem Inspektoratu AK Wybrzeże. Włączył do AK organizację A. Sochy. Tworząc Inspektorat Wybrzeże, rozbudował struktury AK w rejonie Zachodu. Włączył do pracy Inspektoratu lokalne organizacje kierowane przez Adama Feigla i Jana Witta.

Został aresztowany 19.10.1942 r. w trakcie rozbrajania przez Gestapo struktur AK na Pomorzu. Po śledztwie w Gdyni i Gdańsku 2.12.1942 r. został przewieziony do obozu Stutthof i osadzony jako więzień policyjny, a 11.08.1943 r. przewieziony na dalsze śledztwo do Gdańska. Więziony później nadal w Stutthofie, brał udział w ewakuacji obozu zimą 1945 r.

1945-1974

Po wojnie działał w organizacjach kombatanckich i krótko należał do PPS [Polska Partia Socjalistyczna]. Podjął pracę jako dozorca garaży i magazynów w Pruszczu Gdańskim, gdzie pracował do przejścia na emeryturę.

Zmarł 4.07.1974 r.

autor: Andrzej Gąsiorowski (2006 r.)