Jacynicz Konstanty
Jacynicz Konstanty Leon (1890-1970) – oficer marynarki wojennej, dyrektor Biura Portowego GAL-u, żołnierz Armii Krajowej ps. Żmudzin, Leśniczy, kierownik związków terenowych na Wybrzeżu Wydziału Marynarki Wojennej Alfa, kawaler orderu Virtuti Militari.
Dzieciństwo i młodość
Urodził się 28.06.1890 r. w majątku Rawszki, pow. rosieński (Litwa). Był najstarszym z trzech synów (bracia: Stefan, Mieczysław) Kazimierza, rejenta. Po ukończeniu gimnazjum w Mitawie wstąpił do Morskiego Korpusu w Petersburgu.
Służba w marynarce rosyjskiej
Jako oficer zawodowy rosyjskiej marynarki wojennej służył na jednostkach pływających floty bałtyckiej. Ostatnie stanowisko, jakie zajmował w carskiej flocie, to dowódca okrętu podwodnego.
Powrót do Polski i służba w Marynarce Wojennej
W grudniu 1918 r. wrócił do Polski i wstąpił do Wojska Polskiego, gdzie został zweryfikowany w stopniu kapitana. W Marynarce Wojennej służył od 1919 r. do 1930 r., był współorganizatorem i dowódcą 1. Batalionu Morskiego, który w składzie Frontu Pomorskiego zajmował przyznane Polsce traktatem wersalskim wybrzeże morskie.
Wraz z nowo utworzonym 6.07.1920 r. Pułkiem Morskim walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Jako ochotnik wziął udział w III Powstaniu Śląskim.
Dowództwo Dywizjonu Torpedowców i praca w Gdańsku
W listopadzie 1920 r. został dowódcą Dywizjonu Torpedowców (otrzymanych na mocy uchwały Rady Ambasadorów sześciu poniemieckich jednostek, po które pojechał do Anglii). W latach 1922–1929 pełnił obowiązki zastępcy, a później szefa Wydziału Wojskowego Komisariatu Generalnego RP w Gdańsku, zajmującego się m.in. wywiadem wojskowym.
Współpracował przy opracowywaniu planów zagospodarowania i rozbudowy polskiej składnicy na Westerplatte. Jednocześnie działał wśród miejscowej Polonii, popularyzując sport żeglarski – w 1928 r. został pierwszym prezesem Klubu Morskiego w Gdańsku.
Kariera w administracji morskiej i handlowej
W 1929 r. uchwałą Rady Ministrów został komisarzem Polskiej Delegacji Rady Portu i Dróg Wodnych Wolnego Miasta Gdańska, a 7.03.1931 r. – naczelnikiem Urzędu Marynarki Handlowej w tym mieście.
1.07.1932 r. objął stanowisko dyrektora Biura Portowego Polskiego Transatlantyckiego Towarzystwa Okrętowego (późniejszy GAL – Gdynia-Ameryka Linie Żeglugowe). W 1934 r. Związek Armatorów Polskich powołał go na arbitra w sprawach umów zbiorowych. Od kwietnia 1939 r. był członkiem Rady Głównej Ligi Morskiej i Kolonialnej.
W obliczu zagrożenia wojną brał udział w organizowaniu specjalnej sieci radiowej marynarki handlowej i przygotował tajną instrukcję dla kapitanów statków i towarzystw żeglugowych.
Okres II wojny światowej
Od 7 do 14.09.1939 r., wspólnie z Jerzym Michalewskim, kierował Strażą Obywatelską w Gdyni. Po wejściu Niemców został aresztowany, lecz uniknął losu większości zakładników.
Lata 1939–1944 spędził w Warszawie, prowadząc działalność konspiracyjną, początkowo w Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej. Pod pseudonimami Żmudzin i Leśniczy kierował ekspozyturą Alfy, podlegając bezpośrednio kmdr ppor. Antoniemu Gnieweckiemu. Współorganizował sieć wywiadu morskiego, koordynował działalność Alfy na Wybrzeżu od Królewca po Kołobrzeg.
W 1944 r. brał udział w Powstaniu Warszawskim. Ranny w walkach, uniknął niewoli.
Działalność powojenna i represje
Po wojnie wyjechał do Szczecina, gdzie w latach 1946–1947 był naczelnikiem Wydziału Morskiego Szczecińskiego Urzędu Wojewódzkiego. Aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa i szykanowany, został odsunięty od urzędów morskich. Do 1969 r. pracował w spółdzielczości.
Śmierć i odznaczenia
Zmarł 11.12.1970 r., pochowany na Powązkach. Odznaczony m.in.: Medalem 10-lecia Niepodległości, Krzyżem Walecznych, Śląskim Krzyżem Powstańczym, Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari, Krzyżem Kawalerskim Francuskiej Legii Honorowej, Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami.
autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)
