Horyd Zygmunt
Horyd Zygmunt (1896–1939) – inżynier hydrotechnik, oficer Marynarki Wojennej i obrońca Gdyni. Walczył w Legionach i wojnie polsko-bolszewickiej, odznaczony m.in. Virtuti Militari. Jako specjalista kierował budową portów wojennych w Gdyni i Helu. We wrześniu 1939 roku dowodził Batalionem Marynarzy Kadry Floty, poległ podczas obrony Kępy Oksywskiej. Pośmiertnie uhonorowany licznymi odznaczeniami.
.jpg)
Młodość i edukacja
Urodził się 30.04.1896 r. w Warszawie w rodzinie rzemieślniczej. Zarabiając korepetycjami na czesne, ukończył tuż przed wybuchem I wojny światowej Szkołę Handlową.
Udział w walkach o niepodległość
Najpierw brał udział w konspiracji niepodległościowej Polskiej Organizacji Wojskowej, potem walczył w Legionach. Ranny dostał się do niewoli rosyjskiej, z której szybko uciekł i, drogą pełną przygód, przez Szwecję, wrócił do kraju akurat na czas, by wziąć udział w rozbrajaniu Niemców w Warszawie, a następnie w wojnie polsko-bolszewickiej.
Za męstwo otrzymał Krzyż Virtuti Militari, Krzyż Walecznych i awans do stopnia porucznika.
Studia i początki kariery inżynierskiej
Po zakończeniu wojny podjął studia na Politechnice Warszawskiej i w 1926 r. ukończył Wydział Inżynierii Wodnej, nadal pozostając w służbie wojskowej. W 1924 r., na własną prośbę, został przeniesiony do Marynarki Wojennej.
Początkowo był w Warsztatach Portowych w Modlinie, a rok później powołano go na stanowisko kierownika Rejonu Inżynierii Wybrzeża Morskiego — odtąd na stałe związał się z Gdynią.
Praca w Marynarce Wojennej i rozwój Gdyni
Służył w Dowództwie Floty. Od 1931 r. był szefem Budownictwa Wybrzeża Morskiego i kierował budową portów wojennych w Gdyni i Helu.
W 1934 r. awansował do stopnia komandora podporucznika. Od 1937 r. brał udział w pracach hydrotechnicznych przy budowie portu w Gdyni. Cieszył się opinią znakomitego specjalisty – hydrotechnika.
Należał do Yacht Klubu Polski, udzielał się także w Automobilklubie.
Obrona Gdyni i śmierć
Po wybuchu II wojny światowej, w stopniu komandora podporucznika, stanął na czele zorganizowanego przez siebie Batalionu Marynarzy Kadry Floty. Walczył na Kępie Oksywskiej, od 9 do 10 września w rejonie Rumi-Zagórza, a następnie w rejonie Pierwoszyna.
Zginął 12.09.1939 r., dowodząc przeciwnatarciem na Mosty. Wyniesiony na rękach podwładnych, pochowany został 6.10.1945 r. na cmentarzu Witomińskim.
Upamiętnienie i odznaczenia
Ulica nazwana jego imieniem (która do 1991 r. nosiła imię gen. Świerczewskiego) znajduje się na Oksywiu i sąsiaduje z ulicami poświęconymi innym obrońcom Gdyni – Antoniemu Kasztelanowi, Ignacemu Szpunarowi, Kazimierzowi Pruszkowskiemu, Włodzimierzowi Steyerowi i Stanisławowi Dąbkowi.
Odznaczony był:
Krzyżem Walecznych, Virtuti Militari V klasy, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Niepodległości, Medalem za wojnę 1918–1921, Medalem X-lecia Odzyskania Niepodległości, a pośmiertnie – Krzyżem Grunwaldu III klasy i Srebrnym Krzyżem Zasługi.
autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)
