Gadomski Leon

Gadomski Leon (1896-1990). Był członkiem Komendy Rejonu Morskiego Polskiej Armii Powstania. W 1920 r. brał udział w uroczystych zaślubinach Polski z morzem, uczestniczył w II i III powstaniu śląskim. W 1939 r. brał udział w obronie Oksywia. Odznaczony Krzyżem Partyzanckim i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

1896-1921

Urodził się 10.10.1896 r. w Grzegorzowie (powiat Koło). W 1918 r. wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej w powiecie Koło, tamże w listopadzie 1918 r. brał udział w rozbrajaniu Niemców. W grudniu 1918 r. został członkiem Towarzystwa Wojackiego Jedność w Jarocinie. W czasie powstania wielkopolskiego brał udział w walkach pod Rawiczem. Zwolniony z wojska powstańczego w lutym 1919 r., w kwietniu tegoż roku wstąpił do Szwadronu Zapasowego 2. Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich stacjonującego w rejonie Aleksandrowa Kujawskiego. W czerwcu 1919 r. został przeniesiony do 2. Pułku Szwoleżerów w Bielsku-Białej. W sierpniu 1919 r. zgłosił się na ochotnika do powstania śląskiego. Po powstaniu przedarł się do Częstochowy. W styczniu 1920 r., w ramach II DP [Dywizja Piechoty] dowodzonej przez gen. Józefa Hallera, uczestniczył w zajmowaniu Pomorza przez Wojsko Polskie, a w lutym brał udział w uroczystych zaślubinach Polski z morzem. Razem z 2. Pułkiem Szwoleżerów, stacjonującym wówczas w Chłapowie, wyjechał 10.04.1920 r. na Ukrainę.

W ramach II DJ [Dywizja Jazdy] brał udział w walkach z Armią Czerwoną. Uczestniczył w zajęciu Kijowa. W czasie walk odwrotnych znalazł się we Włocławku. W 1921 r. – pod ps. Zawisza – brał udział w III powstaniu śląskim. W szeregach 9. Pułku Lubliniecko-Opolskiego walczył w maju 1921 r. pod Ząbkowicami. Po powstaniu został odkomenderowany ponownie do 2. Pułku Szwoleżerów w Bielsku-Białej, w sierpniu 1922 r. zwolniono go do rezerwy.

Wyjechał na Wybrzeże i zamieszkał w Rumi, gdzie trudnił się handlem. W latach 1921-1927 był członkiem PSL Wyzwolenie.

1939-1944

27.08.1939 r. został zmobilizowany i przydzielony do 7. kompanii III Gdyńskiego Batalionu Obrony Narodowej. Walczył w rejonie Kępy Oksywskiej. Wzięty do niewoli 19.09.1939 r., znalazł się w Stalagu IID w Stargardzie Szczecińskim. Skierowany jako jeniec do pracy koło Arnswalde (obecnie Choszczno) prowadził tam sabotaż gospodarczy. Aresztowany podczas podjętej 7.01.1940 r. próby ucieczki, z odmrożonymi nogami znalazł się w szpitalu w Stargardzie Szczecińskim, skąd po leczeniu miał być skierowany do obozu karnego. Ponownie uciekł i w maju 1940 r. znalazł się w Szpitalu Ujazdowskim w Warszawie. Za pośrednictwem pracującej tam Józefy Kruszewskiej nawiązał kontakt z ZWZ [Związek Walki Zbrojnej].

20.08.1940 r. wyjechał do Rumi z zadaniem założenia komórek ZWZ na terenie powiatu Wejherowo oraz w Gdyni i Gdańsku. Rozpoczął działalność konspiracyjną we wrześniu 1940 r. Zorganizował kilka komórek ZWZ w Gdyni (Witomino i Grabówek).

W 1941 r. po fali aresztowań utracił kontakt z Warszawą. W styczniu 1942 r. nawiązał współpracę z sierżantem zawodowym WP [Wojsko Polskie] Kamińskim z Wejherowa, członkiem TOW [Tajna Organizacja Wojskowa] Gryf Kaszubski (Gryf Pomorski) i utrzymywał ten kontakt aż do aresztowań jesienią 1942 r. W styczniu 1943 r. Władysław Lipiński skontaktował go z kpt. Piotrem Hulewiczem ps. Jastrząb, komendantem Rejonu Morskiego Polskiej Armii Powstania. Tu pod ps. Dąb prowadził działalność do marca 1945 r. W stopniu chorążego PAP [Polska Armia Powstania], nadanym mu 10.01.1944 r., dowodził plutonem tej organizacji w Gdyni. W 1944 r. awansował na stanowisko drugiego zastępcy kpt. P. Hulewicza, wówczas komendanta Okręgu Gdyńsko-Gdańskiego PAP. Pośredniczył m.in. w kontaktach pomiędzy PAP a TOW Gryf Pomorski na terenie Gdyni, Rumi i powiatu wejherowskiego. Organizował przerzuty zagrożonych aresztowaniem członków PAP z Gdyni i Gdańska do oddziałów partyzanckich PAP i TOW Gryf Pomorski.

Podczas pracy zawodowej w stoczni DWK [Deutsche Werke Kiel] (stocznia gdyńska) organizował wywiad oraz sabotaż gospodarczy. W 1944 r. uczestniczył w Rumi w zbieraniu informacji wywiadowczych z lotniska (montowano tam samoloty Focke-Wulff) oraz Apparatenbau. Po zajęciu Gdyni przez wojska radzieckie organizował MO [Milicja Obywatelska] w Chyloni i Rumi.

Po 1945

Zwolniony z MO po kilku miesiącach zamieszkał w Rumi, a następnie w Chyloni. Udzielał się społecznie w ZBoWiD [Związek Bojowników o Wolność i Demokrację] i Lidze Obrony Kraju. Zbierał materiały o działalności PAP na Wybrzeżu. Napisał nieopublikowane wspomnienia.

Zmarł w 1990 r. w Gdyni. Odznaczony Krzyżem Partyzanckim i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

autor: Andrzej Gąsiorowski (2006 r.)