Budek Mieczysław
Budek Mieczysław (1900-197?). Major rezerwy kawalerii, adwokat gdyński, dowódca Gdyńskiego Szwadronu Krakusów, którego zadaniem w pierwszych dniach II wojny światowej była obrona Gdyni od strony Wolnego Miasta Gdańska. Dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.
1900-1919
Urodził się 1.01.1900 r., w latach 1911-1914 był uczniem Gimnazjum św. Anny w Krakowie. Od lipca do października 1914 r. służył w 1. Pułku Legionów Polskich, z którego został zwolniony, gdy wydało się, że był małoletni. Od lutego 1918 r. jednoroczny ochotnik w 7. Pułku Artylerii Polowej. W okresie służby ukończył Oficerską Szkołę w Ołomuńcu. Od października 1918 r. w Wojsku Polskim w 7. Pułku Artylerii Konnej i w 1. Pułku Artylerii Polowej w Przemyślu. Został oddelegowany jako obserwator polski na front polsko-ukraiński. W okresie od stycznia do maja 1919 r. ciężko chory, przebywał w szpitalu w Krakowie. Po powrocie do zdrowia podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W tym czasie został osobistym tłumaczem Herberta Hoovera podczas jego bytności w Polsce w 1919 r., gdy ten jako szef Amerykańskiej Administracji Pomocy (American Relief Administration), organizacji niosącej pomoc zniszczonej Europie, odwiedził Polskę po odzyskaniu przez nią niepodległości.
1919-1939
Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W ramach zaciągu ochotniczego przydzielony do 4. Dywizjonu Artylerii Konnej. W listopadzie 1919 r. został oficerem informacyjnym 9. Brygady Jazdy. W 1921 r. znalazł się w sztabie III powstania śląskiego jako adiutant naczelnego dowódcy płk Macieja Mielżyńskiego, a następnie oficer łącznikowy Komisji Rządowej i Plebiscytowej.
Po okresie ponownej choroby i rekonwalescencji został oddelegowany do 8. Dywizjonu Artylerii Konnej w Toruniu i przydzielony na pierwszy 2-letni kurs Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej, którego nie ukończył. 16.02.1923 r. awansowany na porucznika, odbył staż na okręcie Czajka jako oficer wachtowy, następnie służył w Dywizjonie Torpedowców. Od 1924 r. służył w Oddziale V Sztabu Generalnego. W 1925 r. przeniesiony do rezerwy.
W 1927 r. uzyskał stopień doktora praw UJ. Pozostał na Wybrzeżu i osiedlił się w Gdyni. W latach 30. został komendantem Miejskiego Oddziału Przysposobienia Wojskowego Konnego Krakus istniejącego w Gdyni w latach 1934-1939, a działającego w strukturach Miejskiego Komitetu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego.
1939-1970
W ramach mobilizacji alarmowej Miejski Oddział Przysposobienia Wojskowego Konnego Krakus wystawił dla Morskiej Brygady Obrony Narodowej szwadron kawalerii dywizyjnej, którego dowództwo objął Mieczysław Budek w stopniu porucznika rezerwy kawalerii.
Od 24 sierpnia spieszony szwadron znalazł się w dyspozycji Dowództwa Lądowej Obrony Wybrzeża. Rozkazem płk Stanisława Dąbka skierowano go do Oddziału Wydzielonego Redłowo, którego zadaniem była obrona Gdyni od strony Wolnego Miasta Gdańska. W dniach 1-4 września szwadron bronił głównej linii polskiego oporu w rejonie Małego Kacka. 4 września odział został wycofany z frontu, przeszedł reorganizację i stał się jednostką konną, a por. M. Budek został dowódcą I plutonu, który do walki wszedł 10 września, dostarczając walczącym batalionom Obrony Narodowej bezcennych informacji. W nocy z 12/13 września, wraz ze swoimi Krakusami, ubezpieczał odwrót oddziałów Lądowej Obrony Wybrzeża na Kępę Oksywską. 14 września, ranny, znalazł się w szpitalu w Babich Dołach, skąd dostał się do niewoli. Wojnę spędził w niemieckich obozach jenieckich, m.in. w Oflagu VI w Dössel.
Po wyzwoleniu przez pododdziały 3. Armii gen. George’a Pattona, został osobistym tłumaczem tego legendarnego dowódcy. Po wojnie wyemigrował do USA, gdzie był wykładowcą akademickim. Mieszkał w Cambridge w stanie Massachusetts. Zmarł w latach 70. Dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.
autor: Mariusz Kardas (2009 r.)
