Biuro Odbudowy Portów

Utworzone rozporządzeniem ministra żeglugi i handlu zagranicznego 28.05.1945 r., dla projektowania i realizacji szeroko pojętych zadań odbudowy państwowości polskiej nad Bałtykiem poprzez odbudowę portów, dzięki której mogły one przyjmować statki i prowadzić przeładunki. Kierowało oraz sprawowało bezpośredni techniczny nadzór wykonawczy nad pracami budowlanymi w portach. Zostało zlikwidowane 31.12.1947 r. Jego zadania wraz z pracownikami przejął przede wszystkim Gdański Urząd Morski.

• 
  Port w Gdyni, nabrzeża Polskie i Rotterdamskie, odbudowa.
• 
  Odbudowa nabrzeża Rotterdamskiego.
• 
  Odbudowa portu w Gdyni, nabrzeże Rotterdamskie.

Działalność Biura Odbudowy Portów

Rozpoczęło działalność 1.06.1945 r. Podporządkowane zostało osobowo i służbowo Departamentowi Morskiemu Ministerstwa Przemysłu i Handlu. Siedziba centrali mieściła się w Gdańsku-Wrzeszczu przy ul. Morskiej 22.

Dyrektorem został inż. Władysław Szedrowicz, naczelnym inżynierem Witold Tubielewicz, kierownikiem robót w Gdyni inż. Henryk Wagner, kierownikiem Biura Studiów inż. Piotr Bomas, a naczelnikiem Wydziału Projektów i Konstrukcji inż. Stanisław Hückel. Pracownikami byli m.in. Aleksander Budlewski i inż. Piotr Szawernowski.

Pod koniec 1945 r. liczyło ok. 2400 pracowników, w tym ok. 430 umysłowych. Nadzór nad finansami sprawowała Delegatura Rządu dla Spraw Wybrzeża z siedzibą w Gdańsku. Przejęło całokształt spraw związanych z odbudową i uruchomieniem portów, początkowo Gdańska i Gdyni, następnie mniejszych ośrodków portowych wybrzeża środkowego, na koniec także Szczecina.

W pierwszych tygodniach po powstaniu opracowano tu tzw. mały plan odbudowy, którego celem było zaspokojenie najpilniejszych potrzeb transportu morskiego poprzez doprowadzenie portów do takiego stanu, aby mogły przyjmować statki i prowadzić przeładunki. Mały plan odbudowy, który miał zapewnić zdolność przeładunkową portów Gdyni i Gdańska do 12 mln t rocznie, zrealizowano w całości do końca 1946 r. Następne lata odbudowy nakreślał plan trzyletni (1947-1949), w którym zakładano zwiększenie zdolności przeładunkowej do 19 mln t.

W jego ramach działało Biuro Studiów, które zajmowało się opracowaniem długofalowych planów przebudowy i rozbudowy portów. W pracach tych opierano się na przedwojennych kierunkach rozbudowy, a więc np. w Gdyni w rejonie projektowanego wtedy Kanału Przemysłowego. Zakładano bowiem, że prace nad odbudową portów nie mogą kolidować z przyszłą rozbudową ani przebudową portów (co najlepiej uwidoczniło się w trakcie odbudowy falochronu zewnętrznego portu gdyńskiego, który gruntownie przebudowano).

Kierowało oraz sprawowało bezpośredni techniczny nadzór wykonawczy nad pracami budowlanymi, niektóre roboty wykonując we własnym zakresie. Poszczególne kierownictwa zajmowały się zaopatrzeniem robót i transportem, opracowywaniem dokumentacji technicznej.

Odbudowa portów była możliwa dzięki włączeniu się szeregu przedsiębiorstw spółdzielczych, prywatnych i państwowych. W 1946 r. wydzielono Kierownictwo Robót Czerpalnych i Podwodnych, na którego czele stanął Stanisław Szawernowski. Do końca 1947 r. naprawiono w Gdyni szereg nabrzeży, przejazdów drogowych i kolejowych, odbudowano część wiaduktów, rewitalizowano infrastrukturę elektryczną, wodociągową i telefoniczną, oddano do użytku wiele urządzeń portowych i magazynów. Wykonano również rozminowanie torów wodnych i akwenów portowych oraz ich pogłębienie, usunięto część wraków i zrealizowano szereg innych robót porządkowych. Pod nadzorem Biura Odbudowy Portów np. poprowadzono pierwsze prace remontowe Państwowej Szkoły Morskiej, tak by w już w listopadzie 1945 r. mogła rozpocząć pierwszy powojenny rok szkolny.

Rozporządzeniem ministra żeglugi i handlu zagranicznego zostało zlikwidowane 31.12.1947 r. Jego zadania wraz z pracownikami przejął przede wszystkim Gdański Urząd Morski. Z poszczególnych oddziałów powstały różne samodzielne przedsiębiorstwa państwowe i prywatne, powołane do prac inżynieryjno-morskich, czerpalnych, podwodnych itp. Pod egidą Biura Odbudowy Portów powołano Klub Sportowy Biura Odbudowy Portów (przekształcony w Baltię, a następnie w Lechię Gdańsk).

autor: Mariusz Kardas (2006 r.)

Bibliografia:

APG, Zespół Biura Odbudowy Portów w Gdańsku, sygn. 1046.

S. Hueckel, Inżynierskie wspomnienia, Gdańsk 1981.

B. Mazurkiewicz, Słownik Inżynierii morskiej, Gdańsk 1986.

E. Kwiatkowski, Diariusz 1945-1947, opr. Z. Machaliński, Gdańsk 1988.