Bendig Franciszek

Bendig Franciszek Ksawery ps. Ksawery (1911-1980).Szef wywiadu Pomorskiego Okręgu Armii Krajowej. Zorganizował sieć wywiadowczą, której ośrodkami były: Gdynia, Tczew, Bydgoszcz, Grudziądz, Toruń, Chełmno, Tuchola, Piła i Włocławek. Współpracował z sieciami wywiadu ofensywnego Komendy Głównej Armii Krajowej Stragan i Lombard. Nawiązywał współpracę z Tajną Organizacją Wojskową Gryf Pomorski i z Tajnym Hufcem Harcerzy w Gdyni. Aresztowany 6.05.1944 r. w Bydgoszczy, przesłuchiwany przez Gestapo nie załamał się pomimo tortur. W końcu października 1944 r. został osadzony w obozie koncentracyjnym Stutthof.

• 
  Franciszek Bendig.
• 
  Franciszek Bendig (po lewej).

Dzieciństwo i lata nauki

Urodził się 21.05.1911 r. w Czemlewie (powiat Chełmno). Po ukończeniu Gimnazjum Klasycznego w Bydgoszczy rozpoczął naukę w Seminarium Duchownym w Wilnie. Stopień magistra teologii uzyskał 18.01.1939 r. Jednocześnie w 1936 r. podjął studia na Wydziale Prawa i Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Stefana Batorego. Pełnił też funkcję instruktora oświaty pozaszkolnej w Polskiej Macierzy Szkolnej na terenie woje­wództwa wileńskiego i nowogrodzkiego.

1939

Zmobilizowany 24.08.1939 r. jako sierżant podcho­rąży, został przydzielony do 8. batalionu saperów w Toruniu. Podczas kampanii wrześniowej, odbytej w szeregach Armii Pomorze, z jej resztkami przedostał się do Warszawy i od 20.09.1939 r. brał udział w obronie stolicy.

Po kapitulacji Warszawy znalazł się w niewoli niemieckiej. Przewieziony do Torunia był przez 3 tygodnie więziony w Forcie VII. Podczas transportu wraz z grupą jeńców do Prus Wschodnich udało mu się zbiec w okolicach Chełmży. Wrócił do Czemlewa i podjął pracę w gospodarstwie rolnym.

1940-1945 – działalność konspiracyjna

W grudniu 1939 r. zetknął się z SZP [Służba Zwycięstwu Polski]. Zaprzysiężony w styczniu 1940 r. przez Leona Holmana, otrzymał przydział do służby wywiadowczej. W ZWZ [Związek Walki Zbrojnej] pełnił m.in. obowiązki oficera ds. specjalnych. Jeździł też w charakterze kuriera do Berlina.

Zorganizował sieć wywiadowczą, której ośrodkami były: Gdynia, Tczew, Bydgoszcz, Grudziądz, Toruń, Chełmno, Tuchola, Piła i Włocławek. Współpracował z sieciami wywiadu ofensywnego KG AK [Komenda Główna Armii Krajowej] Stragan i Lombard. Utrzymywał osobistą łączność z kierownikami poszczególnych ośrodków wywiadowczych oraz z dowództwem Okręgu i Inspektoratów, w tym z Józefem Eichstaedtem ps. Mikrus, Janem Belauem, Zbigniewem Pawlikowskim. Jeździł niemal po całym Pomorzu po plany broni V. Z rozkazu Komendy Okręgu prowadził rozmowy scaleniowe z niektórymi organizacjami działającymi na Pomorzu. Nawiązywał współpracę z TOW [Tajna Organizacja Wojskowa] Gryf Pomorski i z THH [Tajny Hufiec Harcerzy] w Gdyni. Starał się także doprowadzić do finału scalenie PAP [Polska Armia Powstania] z AK. Kancelarię prowadził mu Wojciech Gajdus ps. Piotr – członek Obozu Narodowo-Radykalnego (ON [Obóz Narodowy] i Związku Jaszczurczego).

Od maja 1944 r. był szefem wywiadu Okręgu Pomorskiego AK. Został aresztowany 6.05.1944 r. w Bydgoszczy podczas rozmów scaleniowych z PAP. Przywieziony do gmachu bydgoskiego Gestapo, nie załamał się pomimo tortur. Przeprowadzona w więzieniu w Gdańsku konfrontacja z aresztowanymi pracownikami wywiadu, m.in. z Janem Belauem, Alfonsem Fojutem i Hubertem Mańskim, nie przyniosła rezultatów, wobec czego został w końcu października 1944 r. osadzony w obozie koncentracyjnym Stutthof. Ewakuowany pod koniec stycznia 1945 r. drogą lądową dotarł do tzw. obozu ewakuacyjnego mieszczącego się w miejscowości Gęś, którą 9.03.1945 r. zajęły oddziały radzieckie.

Po 1945

Po wojnie podjął przerwane studia, 1.07.1946 r. uzyskał dyplom na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego. Do 1952 r. był sędzią w Sądzie Powiatowym w Szczecinie. Nie chciał wstąpić do PZPR [Polska Zjednoczona Partia Robotnicza], wskutek czego został usunięty i do emerytury w 1979 r. pracował jako radca prawny.

Zginął wraz z żoną w wypadku autobusowym 13.11.1980 r.

autor: Bogdan Chrzanowski (2006 r.)