Baza Kriegsmarine

Garnizon niemiecki w latach 1939-1945. Ze względu na swe położenie, Gdynia, po zajęciu jej przez wojska niemieckie, stała się w latach II wojny światowej jedną z największych baz Kriegsmarine. Od 1939 r. do 1943 r. znajdowała się w niej Szkoła Nawigacyjna Kriegsmarine (Navigationsschule), a w latach 1943-1944 Naczelne Dowództwo Szkół Nawigacyjnych (Höheres Kommando der Navigationsschulen), któremu pod­legały m.in. 3 istniejące wówczas w Gdyni szkoły nawigacyjne (Navigationsschule I, Navigationsschule II, Navigationsschule III).

• 
  Niemiecka manifestacja na pl. Grunwaldzkim w Gdyni, żołnierz trzymający godło Kriegsmarine
• 
  Przegląd żołnierzy Kriegsmarine podczas niemieckiej manifestacji na pl. Grunwaldzkim w Gdyni

Kriegsmarine w Gdyni

W latach 1939-1945 działały w Gdyni ważne jednostki Kriegsmarine, jak: Arsenał Marynarki Wojennej (Kriegsmarinearsenal), Arsenał Artylerii Morskiej (Marineartilleriearsenal) i Szpital Marynarki Wojennej (Marinelazarett Gotenhafen). Ponadto od 1942 r. do 1945 r. funkcjonował Arsenał Torpedowy Wschód (Torpedoarsenal Ost), a od 1943 r. do 1944 r. Arsenał Środków Łączności Marynarki Wojennej (Marinenachrichtenmittelarsenal), Dowództwo Prób Środków Łączności (Nachrichtenmittelerprobungskommando) i przejściowo Szkoła Łączności Marynarki Wojennej.

Gdynia stała się również centrum niemieckich okrętów podwodnych. W latach 1940-1945 stacjonowały w niej dywizjony 2. Szkolnej Dywizji Okrętów Podwodnych (2. Unterseebootslehrdivision), a już od 1939 r. do 1944 r. 24. Flotylla Okrętów Podwodnych (24. Unterseebootsflottille) i później od 1940 r. do 1945 r. 25. (25. Unterseebootsflottille) i 27. Flotylla Okrętów Podwodnych (27. Unterseebootsflottille), a w latach 1941-1945 – 22. Flotylla Okrętów Podwodnych (22. Unterseebootsflottille).

Poza tym, w latach 1943-1945, w Gdyni miał siedzibę dowódca Szkolnych Flotylli Okrętów Podwodnych (Führer der Unterseebootsausbildungsflottillen). W okresie 1939-1942 znajdował się tam także Oddział Specjalny Marynarki Wojennej Wschód (Marinekriegssonderabteilung Ost).

W 1940 r. zorganizowana została, istniejąca do 1944 r., tzw. Twierdza Gdynia (Festung bzw. Abschnitt Gotenhafen), w skład której wchodziła m.in. w 1939 r. Flotylla Ochrony Portów Zatoki Gdańskiej (Hafenschutzflottille Danziger Bucht), a następnie (1941-1943) Flotylla Ochrony Wybrzeża Pruskiego (Küstenschutzflottille Preussenküste) i w latach 1941-1942 – Flotylla Zaporowa (Sperrflottille).

W latach 1939-1945 stale znajdowały się w Gdyni niemieckie urzędy wojskowe: komendanta miasta (Stadt-bzw. Wehrmachtskommandant Gotenhafen) i kapitana portu (Hafenkapitän Gotenhafen).

Morskiej Bazie Kriegsmarine w Gdyni zapewniono obronę artyleryjską. Od 1939 r. stacjonował w Orłowie 9. Zapaso­wy Morski Dywizjon Artylerii (9. Ersatz-Marineartillerieabteilung), a w latach 1939-1940 także 13. Zapaso­wy Morski Dywizjon Artylerii (13. Ersatz-Marineartillerieabteilung).

Natomiast w latach 1944-1945 znalazł się w Gdyni 629. Oddział Artylerii Morskiej (Marineartillerieabteilung 629). Od 1942 r. do 1945 r. funkcjonowało dowództwo 9. Pułku Artylerii Przeciwlotniczej Marynarki Wojennej (9. Marineflakregiment) i podlegające mu: 219. Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej (219. Marineflakabteilung), część 229. Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej (229. Marineflakabteilung), a także 249. (Marineflakabteilung 249) i 259. Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej (259. Marineflakabteilung).

Na wzgórzach okalających Gdynię stacjonował od 1942 r. do 1945r. 1. Morski Dywizjon Zadymiania (1. Marinenebelabteilung).

W latach 1944-1945 Gdynia stała się siedzibą dowództwa 9. Dywizji Zabezpieczenia (9. Sicherungsdivision) i miejscem postoju okrętów podlegających mu flotylli: 1. Flotylli Kutrów Trałowych (1. Räumbootsflottille) i 3. Flotylli Okrętów Patrolowych (3. Vorpostenflottille) oraz 3. Flotylli Zabezpieczenia (3. Sicherungsflottille) i 14. Flotylli Zabezpieczenia (14. Sicherungsflottille), 9. Flotylli Okrętów Patrolowych (9 Vorpostenflottille) i 17. Flotylli Kutrów Trałowych (17. Räumbootsflottille).

autor: Walter Pater (2006 r.)