Abraham Antoni

Abraham Antoni (1869-1923) – żarliwy obrońca polskości Pomorza, delegat na konferencję pokojową w Paryżu. Zwany Królem Kaszubów. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

• 
  Antoni Abraham
• 
  Domek Abrahama

Życiorys

Urodził się 19.12.1869 r. w Zdradzie pod Puckiem, w parafii mechowskiej. Ojciec – bezrolny komornik Jan, matka – Franciszka z domu Czap. Do pruskiej szkoły powszechnej chodził w Mechowej i Leśniewie.

Dorywczo najmował się do pracy u gospodarzy w rejonie nadmorskim, pracował w wejherowskiej cementowni, w leśnictwie w Bolszewie i Gręzłowie, w firmie spedycyjnej w Sopocie, był właścicielem żwirowni, trudnił się furmaństwem, sprzedażą maszyn do szycia Singera i Neidlintera, pracował też w wędzarni ryb w Pucku.

W 1891 r. należał do założycieli Towarzystwa Ludowego Jedność w Oliwie i podobnych towarzystw w Pucku, Kielnie, Wejherowie, Redzie, Chyloni i Gdyni. W latach 1911-1913 przewodził Towarzystwu Ludowemu w Redzie, jednemu z najaktywniejszych na Pomorzu.

W 1915 r. A. Abraham, jego dwaj synowie i zięć wcieleni zostali do pruskiego wojska; synowie i zięć zginęli, on sam wrócił ciężko ranny.

W 1918 r. został zastępcą członka Podkomisariatu Naczelnej Rady Ludowej na Prusy Królewskie, Warmię i Mazury i razem z Tomaszem Rogalą z Kościerzyny, pojechał jako delegat do Paryża, by wesprzeć delegację polską z Romanem Dmowskim na czele. Do kraju wrócił z wojskiem generała Józefa Hallera.

Na początku 1920 r., gdy wojska Frontu Pomorskiego zajęły Pomorze, wznowił działalność publiczną. 10.02.1920 r. uczestniczył w Zaślubinach z morzem, oficjalnie witając generała i częstując tabaką.

W sierpniu 1920 r. zamieszkał na pięterku domku przy ul. Starowiejskiej 30 (Domek Abrahama). Wstąpił do założonego przez Stefana Żeromskiego Towarzystwa Przyjaciół Pomorza, był rzecznikiem budowy portu w Gdyni, został członkiem Rady Gminnej, organizował wycieczki Kaszubów do Poznania, Częstochowy, Krakowa i Warszawy.

W 1922 r. prezydent Stanisław Wojciechowski odznaczył go Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Wiosną 1923 r., wraz z wójtem Janem Radtke, witał przyjeżdżających na uroczyste oddanie do użytku Tymczasowego Portu Wojennego i Schroniska dla Rybaków, prezydenta RP S. Wojciechowskiego, premiera gen. Władysława Sikorskiego i prymasa Polski kardynała Edmunda Dalbora.

Zwany był Królem Kaszubów.

Zmarł 23.06.1923 r. w Gdyni w domu, zwanym odtąd Domkiem Abrahama. W jego pogrzebie udział wzięły ogromne rzesze ludzi. Pochowany został, zgodnie z życzeniem, na cmentarzu oksywskim. W mieście są dwa pomniki i dwie tablice mu poświęcone.

autorka: Małgorzata Sokołowska (2006 r.)