4. Gdyńska Brygada Rakietowa Obrony Powietrznej

Powstała 17.05.1951 r., gdy na podstawie rozkazu szefa sztabu generalnego nr 044 utworzony został 60. Samodzielny Pułk Artylerii Przeciwlotniczej.

Pułk początkowo stacjonował w Redłowie, następnie na Grabówku w budynkach dawnego obozu emigracyjnego (na uzbrojeniu było 9 armat 85 mm, wzór nr 39).

Gdy powstały Wojska OPK [Obrona Powietrzna Kraju], na bazie pułku utworzona została w 1963 r. 60. Brygada Artylerii OPK. Nastąpiły też istotne zmiany w uzbrojeniu: rakiety produkcji ZSRR typu S-75 Wołchow wyparły armaty i jako jedne z pierwszych w Polsce weszły na uzbrojenie w gdyńskiej brygadzie.

Początkowo brygada składała się z 5 dywizjonów rakietowych rozmieszczonych w Pucku, na Helu, w Sobieszewie, w Kartuzach, Dąbrówce, dywizjon techniczny w Bieszkowicach oraz dywizjon dowodzenia w Gdyni.

Po czterech latach 60. Brygada została przemianowana na 4. Brygadę Artylerii OPK im. Obrońców Wybrzeża.

Na początku lat 70. powstały kolejne dywizjony rakietowe z zestawami rakietowymi S-75 (Ustka, Smołdzino, Choczewo) oraz z zestawami rakietowymi małego zasięgu typu S-125 Newa (Łeba, Rowy, Hel-Bór, Rozewie). Dowództwo brygady stacjonowało na Grabówku.

W 1990 r. w ramach restrukturyzacji sił zbrojnych nastąpił stopniowy proces likwidacji dywizji rakietowych. W 1992 r. brygada otrzymała nazwę 4. Gdyńska Brygada Rakietowa Obrony Powietrznej. Została rozformowana 28.12.2001 r.

Dowódcy brygady: kpt. Wiesław Pitera oraz płk Bolesław Koszelski, płk Czesław Drabent, płk Feliks Jachnicki, płk Tadeusz Jemioło, płk Franciszek Żygis, płk Mieczysław Koźbiał, płk Marian Dul, płk Mieczysław Kaczmarek, płk Andrzej Tetkowski, płk Jan Gabryś i płk Franciszek Adamowicz.

autor: Jacek Dworakowski (2006 r.)