2. Morski Pułk Strzelców
Powołany w 1937 r. Podczas II wojny światowej, 1-19 września, brał udział w obronie Gdyni. Jego dowódcą był płk Ignacy Szpunar. Po 19.09.1939 r. przestał istnieć. Za czyny świadczące o wyjątkowym męstwie żołnierzy 2. Morski Pułk Strzelców został odznaczony Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari.
Historia powstania
Utworzony został jako 2. Batalion Morski zarządzeniem ministra spraw wojskowych z 17.06.1937 r. Jego zalążek utworzyli oficerowie z 2., 3. i 4. Pułku Piechoty Legionów oraz 19., 20., 32., 33., 34., 63. i 72. Pułku Piechoty, a także 3. Pułku Strzelców Karpackich, którzy 15.04.1937 r. przybyli do Kadry Marynarki Wojennej w Gdyni-Oksywiu. Jego dowódcą został ppłk Ignacy Szpunar.
Wobec braku koszar dowódca floty przydzielił 2. Batalionowi Morskiemu pomieszczenia dla dowództwa batalionu i 1. kompanii w koszarach Kadry Marynarki Wojennej na Oksywiu, a dla 2. kompanii w koszarach 1. Batalionu Morskiego w Wejherowie. Początkowo, z powodu braku pomieszczeń, w skład batalionu wchodziły tylko 2 kompanie.
10.01.1938 r. przemianowany został na 2. Morski Batalion Strzelców. Jednocześnie ustalono oznaki dla obu morskich batalionów strzelców: symbole kotwic, noszone na patkach kołnierza munduru i płaszcza, a na naramiennikach numerację batalionu. Wiosną 1938 r. batalion został rozwinięty do stanów pełnego etatu i na początku czerwca przeszedł na kwatery do obozu w Redłowie. W końcu lipca wyruszył transportem kolejowym do obozu ćwiczeń w Grupie na strzelania i ćwiczenia, a pod koniec sierpnia brał udział w manewrach 16. Dywizji Piechoty w rejonie Grudziądz–Łasino–Jabłonowo–Wąbrzeźno, które wykazały dobre wyszkolenie batalionu.
Akcja zajęcia Zaolzia
W związku z akcją zajmowania Zaolzia pod koniec października 1. Morski Batalion Strzelców został częściowo zmobilizowany i oddany do dyspozycji gen. dyw. Władysława Bortnowskiego, dowódcy Samodzielnej Grupy Operacyjnej Śląsk. 31 października wyruszył koleją do Cieszyna Zachodniego, skąd przeszedł na kwatery do Żukowa Dolnego. W tym czasie akcja zajęcia Zaolzia została zakończona i batalion zluzował jednostkę biorącą w niej udział od początku. 11 listopada brał udział w uroczystościach z udziałem prezydenta Ignacego Mościckiego i po defiladzie został skierowany do Morawki, gdzie pełnił służbę graniczną.
5 grudnia wrócił do Gdyni i został zakwaterowany w nowo zbudowanych koszarach w Redłowie. Koszary batalionu powstały przy znacznym udziale społeczeństwa Gdyni, które reprezentował Kaszubski Komitet Obywatelski.
1939
23.03.1939 r. batalion został postawiony w stan alarmowy. W ciągu doby wcielono rezerwistów i osiągnięto stany osobowe zbliżone do mobilizacyjnych. Napięta sytuacja polityczna i bliskość granicy polsko-niemieckiej spowodowały, że batalion w końcu czerwca zaczął przygotowywać na wypadek wojny umocnienia polowe na południowych stokach wzgórz Redłowa i zalesionych wzgórz Witomina – pozycję obronną Gdyni.
24 sierpnia została ogłoszona pełna mobilizacja oznaczająca przekształcenie batalionu w 2-batalionowy 2. Morski Pułk Strzelców.
27 sierpnia pułk wymaszerował z koszar na pozycje bojowe: dowództwo pułku (ppłk I. Szpunar), pododdziały artylerii, plutony pionierów, łączności i zwiadowców w rejon Witomina, 1. batalion (kpt. Jan Wysocki) w rejon strzelnicy kurkowej, 2. batalion (mjr Witold Skwarczyński) – rejon od plaży w Orłowie do leśniczówki Krykulec, a trzeci (kpt. Izajasz Chwalimir Pochwałowski) – od lasu Krykulec do Chwarzna.
Zadaniem pułku była obrona stała Gdyni od strony Gdańska. 1-12 września pułk bronił miasta na przedpolach. 12 września został przez płk Stanisława Dąbka, dowódcę Lądowej Obrony Wybrzeża, wycofany na Kępę Oksywską, gdzie bronił się do 19 września. Po 19 dniach walk pułk przestał istnieć. Zabitych i rannych było 45% oficerów oraz 30% podoficerów i szeregowych. Za czyny świadczące o wyjątkowym męstwie żołnierzy 2. Morskiego Pułku Strzelców został odznaczony Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari.
autor: Walter Pater (2006 r.)
