1. Samodzielny Morski Batalion Zapasowy

Powołany przez Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego w 1944 r. z przeznaczeniem do zgrupowania specjalistów morskich. Po utworzeniu Dowództwa Marynarki Wojennej podporządkowany został dowódcy Marynarki Wojennej od 30.07.1945 r.

• 
  Dowódca 1. Morskiego Batalionu Zapasowego – kmdr Karol Kopiec
• 
  Morski Batalion Zapasowy podczas defilady w Lublinie

Historia

Istniał w latach 1944-1945. Powołanie go wiąże się z decyzjami (utworzonego w Moskwie) Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, który od sierpnia 1944 r. podejmował sprawy organizowania, przejmowania, zabezpieczania i uruchamiania gospodarki narodowej. Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego rozpoczęło wówczas czynności zmierzające do powołania jednostki zapasowej, przeznaczonej do zgrupowania specjalistów morskich. We wrześniu wstrzymano prace nad projektem zapasowego pułku morskiego. Uznano, że byłyby przedwczesne, gdyż żoł­nierze byli potrzebni w jednostkach frontowych. Całkowicie projektu tego nie zaniechano, gdyż kmdr por. Karol Kopiec, wyznaczony na dowódcę 9. Zapaso­wego Pułku Piechoty organizowanego w Majdanku koło Lublina, otrzymał zadanie zbierania specjalistów morskich.

Ponownie wrócono do tworzenia zapasowej jednostki Marynarki Wojennej w październiku 1944 r. Naczelny dowódca Wojska Polskiego 29.10.1944 r. podpi­sał rozkaz polecający sformowanie do połowy listopada w Majdanku pod Lublinem zapasowego batalionu morskiego: 873 żołnierzy, w tym 43 oficerów stałych i 60 zmiennych. W skład batalionu wchodziły: dowództwo, sztab, szefostwo służb, kwatermistrzostwo, trzy kompanie (morskich specjalistów pokładowych, morskich specjalistów technicznych i desantowa), cztery plutony (oficerski, administracyjny, chemiczny i żandarmerii) oraz orkiestra. Dowódcą został kmdr por. K. Kopiec. Rekrutacja została przeprowadzona w: 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8. i 9. Zapasowym Pułku Piechoty, 1. Zapasowym Pułku Artylerii, 4. Zapasowym Pułku Kawalerii, 2. Zapasowym Pułku Łączności, 3. Szkolnym Pułku Czołgów, 2. Zapasowym Pułku Saperów, 15. Zapasowym Puł­ku Lotnictwa i 2. Szkolnym Pułku Samochodowym.

Formowanie batalionu rozpoczęło się 8.11.1944 r., szkolenie, według 9-tygodniowego programu obejmującego 450 godz., zaczęło się 4.12.1944 r. Do 21.04.1945 r. batalion podlegał szefowi mobilizacji i uzupełnień Wojska Polskiego, na­stępnie pod względem dyscyplinarnym i gospodarczym – dowódcy II Okręgu Wojskowego.

Po utworzeniu Dowództwa Marynarki Wojennej podporządkowany został dowódcy Marynarki Wojennej od 30.07.1945 r., ale aż do października, tak jak Marynarka Wojenna, był na zaopatrzeniu Pomorskiego Okręgu Wojskowego. W końcu listopada batalion przeniesiony został do Lublina, gdzie przebywał do l0.02.1945 r.

Następnie przeniesiono go do Włocławka. Na początku kwietnia skierowany został do Gdańska z zadaniem obsadzenia obiektów portowych w Gdańsku i Gdyni. Przybył 3 kwietnia. Zasadnicze siły rozmieszczono na terenie Stoczni Gdańskiej, organizując ochronę niektórych obiektów i części fabryki wagonów. Z kompanii technicznej grupę oficerów, podoficerów i marynarzy wydzielono do Gdyni w celu rozpoznania stanu i przejęcia obiektów wojskowych, głównie Warsztatów Portowych Marynarki Wojennej, stoczni i portu wojennego.

Brak specjalistów morskich spowodował, że w połowie kwietnia 1945 r. batalion liczył ok. 450 osób. 8 kwietnia dowódca batalionu otrzymał od radzieckich władz miasta polecenie przeniesienia się ze stoczni do koszar w Gdańsku Nowym Porcie. Od Dowództwa Marynarki Wojennej batalion dostał zadanie prowadzenia szkolenia podstawowego marynarzy. W tym celu zorganizowano dodatkowo dwa bataliony. 20 czerwca powołano 1. Batalion Rekrucki w Gdańsku Nowym Porcie, a w dniu następnym w Gdyni-Oksywiu 2. Batalion Rekrucki. Wkrótce po powstaniu Marynarki Wojennej szkolący poborowych 1. Samodzielny Morski Batalion Zapasowy liczył 2 tys.152 . żołnierzy.

autor: Walter Pater (2006 r.)