Łaniecki Leon

Łaniecki Leon ps. Dobosz (1908-1944). Emisariusz Polskiej Bazy Łącznikowej w Sztokholmie. W 1939 r. walczył jako ochotnik w rejonie Wzgórz Redłowskich. W 1944 r. aresztowany i torturowany, stracony w obozie koncentracyjnym Stutthof 26.07.1944 r. Odznaczony pośmiertnie Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy.

1908-1939

Urodził się 28.02.1908 r. w Essen (Niemcy); syn Leona i Jadwigi z d. Rudzkiewicz. Po zakończeniu I wojny światowej wraz z rodzicami przyjechał do Polski. W Trzemesznie (powiat poznański) jego ojciec otworzył zakład stolarski. Leon uzyskał w nim dyplom czeladnika. W 1927 r. przenieśli się do Gdyni i w Małym Kacku pracował jako stolarz u ojca. Później był cieślą w Chyloni.

1939-1944

Wskutek niedowładu ręki nie został zmobilizowany w 1939 r. Walczył jako ochotnik w rejonie Wzgórz Redłowskich. Został ciężko ranny, z niewoli zwolniony jako inwalida. Wrócił do Gdyni.

Z bratem Dominikiem, który uciekł z robót przymusowych w Rzeszy, oraz Franciszkiem Szachtą, Stanisławem Babiczem i Pawłem Rybickim (dwaj ostatni zbiegli z aresztu na Kamiennej Górze) uciekł 4.04.1943 r. do Szwecji na statku bandery szwedzkiej s/s Ingeren (w ucieczce pomogli Czesław Głuch i kilku marynarzy szwedzkich), gdzie został przekazany Poselstwu RP w Sztokholmie. Pracownicy poselstwa i funkcjonującej tam nieoficjalnie Bazy Łącznikowej Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie o kryptonimie Anna, a także Franciszek Różycki ps. Mazepa z Oddziału II prowadzili z nim rozmowy o sytuacji w kraju. Częstym rozmówcą był też pierwszy sekretarz poselstwa Michał Unrug (brat dowódcy Marynarki Wojennej Józefa Unruga).

L. Łaniecki przydzielony został do bazy Anna, gdzie złożył przysięgę. W Poselstwie RP otrzymał paszport na swoje nazwisko, a wpisy i pieczęcie wskazują na częste jego podróże po Szwecji. Wkrótce otrzymał rozkaz udania się do Gdyni z zadaniem odbudowania morskiej łączności kurierskiej z Wybrzeża Gdańskiego do Sztokholmu, zorganizowania punktów kontaktowych oraz przekazania do Warszawy szyfrów na potrzeby łączności.

Ze Szwecji wyjechał w kwietniu 1944 r. W Gdyni nawiązał kontakt m.in. z Pelagią i Stefanią Kramp, których adresy otrzymał od Bazy Łącznikowej (przypuszczalnie za pośrednictwem placówki politycznej Adam, także działającej nieoficjalnie przy Poselstwie RP w Sztokholmie). Dysponował też przekazanymi w Szwecji nazwiskami pracowników wywiadu KG AK [Komenda Główna Armii Krajowej].

24.05.1944 r. został aresztowany wraz ze swoimi współpracownikami pod zarzutem „umożliwienia ucieczki oraz przekazywania wiadomości”. Torturowany, usiłował przeciągnąć śledztwo, zeznając o rzekomej swej pracy w wywiadzie brytyjskim oraz kilkukrotnym przerzuceniu ze Szwecji do Polski w celu przeprowadzenia akcji sabotażowo-dywersyjnych. Usiłował popełnić samobójstwo razem ze współwięźniem Stanisławem Lesikowskim, oficerem AK. 26.07.1944 r. obydwaj zostali za wywiezieni do obozu koncentracyjnego Stutthof i tego samego dnia straceni.

D. Łaniewski zamierzał się udać w podróż ze Szwecji do Gdyni w celu zorganizowania akcji odbicia brata. Władze Poselstwa uznały ten plan za mało realny i zbyt ryzykowny i nie wyraziły zgody na jego przeprowadzenie. Poinformowano go, że brat otrzymał pośmiertnie Order Wojenny Virtuti Militari V klasy (rodzina nie uzyskała potwierdzenia tego faktu). Stryj Leona, Jan Łaniecki przebywający podczas okupacji w Gdyni, także był zaangażowany w pracę podziemną (wywiad, utrzymywanie łączności ze Szwecją, kontakty z Kościołem szwedzkim w Gdyni) i jest odnotowany w dokumentach Bazy Łącznikowej w Sztokholmie.

autor: Bogdan Chrzanowski (2006 r.)